tawaghustisya

MAGNA CARTA NI MARIA CLARA II

2009-09-12T17:25:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

MAGNA CARTA NI MARIA CLARA

Ikaduha ug kataposang bahin

Ang pagkahimong balaod sa Magna Carta of Women maoy naghingpit sa kamada sa daghan na kaayong mga lagda sa balaod nga nagtumong sa pagpanalipod sa usa ka Filipina. Halos wala nay laing pangitaon pa ang usa ka babaye kun balaod ang hisgotan. Gikan sa labing pribado niyang pagbati ug pakigrelasyon, hangtod sa tanang kahimtang sa iyang pakiglambigit sa katilingban naa na ang balaod nanalipod kaniya. Klaro na kaayo ang iyang mga katungod lakip ang mga pamaagi nga gilatid aron kini mapanalipdan. Gani ang Magna Carta of Women mismo nagmando pa man sa kongreso nga irepaso ug papason na ang bisan unsang balaod o lagda sa balaod naa pa sa atong sistema nga nagtugot pa sa bisan unsang matang sa pagpihig o kahimtang sa pagpihig sa kababayen-an.

Apan sama sa ubang balaod nga naghatag ug panalipod sa ubang mga pihig ug maluyahong sector ang Magna Carta of Women usa lang ka balaod nga nanginahanglan pag igong katumanan diha sa lig-ong pagpatuman niini sa kagamhanan ingon man sa matinud-anong pagtahod niini sa atong mga lungsoranon. Kay ibabaw niining mga katungod ug proteksyon na pa man gayod nagpabilin ang sukwahi nga kultura ug kinaiya sa atong katilingban nga gustong usbon ug sumpoon niini. Ang dili pa dugay nga hitabo nga naglambigit kang kanhi Ilocos Sur Governor ug karon Deputy National Security Adviser Chavit Singson ug sa iyang gikapuyo nga mipasaka ug sumbong kaniya tungod sa gipasangil nga gihimo niyang pagpamun-og sa naulahi usa ka naghulagway niining maong kahimtang. Gani atubangan sa daw mapagarbohong pag-angkon ni Singson sa pagpamun-og ang iyang mga labaw sa Malacanang, wala gayoy klarong gihimo aron siya mabadlong. Bisan pa kun si Singson gipasanginlan nga migamit sa kahimanan sa iyang buhatan isip Deputy National Security Adviser batok sa iyang nagreklamong kalive in. Hinuon una niini mibuhi pa silag estorya nga dili silang manginlabot sa maong suliran ug dili silang mopahamtang ug disiplina kang Singson kay ang maong panagbangi usa lang ka suliran sulod sa banay o domestic problem. Sa salapi, gahom ug inpluwensa ni Singson mapaabot nga wala gyoy kapaingnan kining kasong gipasaka sa iyang kalive-in.

Dako kaayong salikwaot ang maong kahimtang kay dili pa baya dugay nga gipirmahan mismo ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo ang Magna Carta of Women, ug sa iya pang panahon isip babayeng Presidente nahimong balaod human niya approbahi niadtong 2004 ang Anti Violence Against Women and their Children Act kun Anti-VAWC Law. Sa iyang administrasyon nahimong hingpit ang proteksyon sa katungod sa kababayen-an diha sa balaod. Ug siya ang iyang administrasyon pa man gani unta ang manguna aron mapatuman gayod kining maong mga balaod.

Kini nagmatuod lamang nga bisan naa na kining maong mga balaod sa katungod ug proteksyon sa kababayen-an dako pa gyod kaayo ang buluhaton diha sa pagpatuman niini. Ug pagpatuman niini nanginahanglan gayod ug tininuod nga lihuk ug determinasyon sa kagamhanan, sa mga organisasyon ug institusyon nga nahilambigit niini, ingon man mismo sa katilingban

Ning pagkahimong balaod sa Magna Carta of Women unta masugdan na ang hiniusa ug tininuod nga pagpatuman sa tanang mga balaod alang sa kababayen-an. Mag-unsa man kining daghan kaayong mga katungod ug proteksyon kun mismo ang mga buhatan tawo nga gitahasan sa pagpatuman niini walay tininuod nga tumong sa pagpahamtang sa maong balaod. Tingali panahon na nga una sa tanan sa mga banay masugdan pagtudlo ka ang kabataan sa pagrespeto sa kababayen-an. Sulod sa mga panimalay ang mga amahan angay nang makahimo ug panig-ingnan sa ilang mga anak diha sa ilang mga lihok, pulong ug pagpakiglambigit sa ilang mga asawa ug mga kababayen-an sulod sa pamilya. Kun naa may mga lalaki pagkakaron nga dali ra kaayong makapamun-og ug mapakasakit sa mga babaye nga ilang gikarelasyon kini una sa tanan tungod kay sila bikan sa mga banay nga nahimo usab nga dapit ug hulagway sa pagpangabuso ug pagpangdagmal sa kababayen-an.

Ug kay ang pagpangdagmal ug pagpangpihig sa kababayen-an usa na man ka publiko nga kalapasan kinahanglan nga ang mga kasilinganan magsugod na ug panginlabot , pagmaymay , pagbadlong, ug pagsumpo sa mga pagpangdagmal ug pagpangpihig sa mga babaye. Milabay na kadtong mga adlaw diin ang mga kasilinganan nga makadungog ug siyagit sa asawang gidagmalan ug gikolata sa iyang bana moingon lang nga dili angay manghilabot sa maong kasamok kay usa kini ka family affair.Karon ang pagpangdagmal sa mga asawa ug babayeng gikarelasyon base sa balaod usa ka na ka public concern diin ang mga lungsoranon nga nakasaksi niini dunay kaakohan sa pagbadlong o pagtaho ngadto sa mga autoridad.

Ang mga kagamhanan sa barangay nga pagkakaron hilabihan na ka dako ug gahom ingon man buluhaton sa pagpanalipod sa kababayen-an kinahanglang masangkap na gayod sa kahimatngon ug katakos sa pagpanalipod sa mga katungod sa kababayen-an. Sila ang unang ahensya sa kagamhanan nga labing duol sa panghitabo ug naa sa unang kahimtang sa paghatag ug igong panabang ug proteksyon sa kababayen-an.

Ang mga DSWD, Kapolisan ug mga tinugyanan sa balaod ug ang tanang mga hingtungdang ahensya sa kagamhanan unta angay nang mohatag ug tinuod nga pagpatuman ning maong balaod. Kun pakyas man ang pagtaral sa mga tagsala batok sa kababayen-an usa sa hinungdan niini mao ang kahaguka ug kakulang sa tininuod nga imbestigasyon ning maong mga krimen sa ang-ang sa mga kapolisan ug tigpatuman sa balaod.

Ang media makakat-on na unta sa tininuod nga pag-abag alang sa katumanan ning maong mga balaod. Kining maong institusyon dako kaayog ikatabang aron mapahigmata ang katawhan gikan sa dili maayong kultura nga padayong nagtugot sa pagpahimulos ug pagpihig sa kababayen-an. Inay paghulawagway sa kababayen-an isip mga butang sa kahinam sa mga lalaki angay na tingaling sugdan ang paghulagway kanila isip mga tawo nga nga may dignidad, ug katungod sama sa mga lalaki.

Labaw sa tanan ang kababayen-an sa atong nasod mismo makat-on na unta pagtahod sa ilang kaugalingon. Mag-unsa kining mga balaod kun sila mismo magtugot ug dili mobarog ug mogamit niini aron panalipdan ang ilang katungod. Mag-unsa man kining mga proteksyon nga gihatag sa balaod kun sila padayon moluom ug magbakho sa kahadlok atubangan sa mga kahimtang sa pagpanaugdaug nga ilang masinat. Kun sila mismo dili motahod sa ilang kaugalingon.

Legal Information

Pangutana: Kun maabsuwelto ang usa ka opisyal o empleado sa gobyerno nga gipahamtangan ug preventive suspension without pay panahon sa imbestigasyon sa kaso batok kaniya, iya bang makobra ang suweldo nga wala madawat kaniya sa panahon sa maong preventive suspension?

Tubag: Dili. Ang preventive suspension dili silot kundili tipik sa proseso sa husay sa mga bug-at nga mga kasong administratibo diin lig-on ang ebidensya batok sa sinumbong. Maong bisan maabswelto sa desisyon dili gayod makobra sa sinumbong ang suweldong wala niya madawat panahon sa suspension base sa doktrina nga walay swueldo kun walay nagtrabaho kun no work no pay.

SIMPLENG PANIHAPON

2009-08-22T15:48:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

SIMPLENG PANIHAPON

Ang panihapon maoy usa sa labing tulukibon ug balaanon nga kalihokan sa tawo. Kini nagsimbolo sa gugma,grasya ug pag-inambitay. Gani ang atong Ginoo migamit sa panihapon isip kahimanan aron sa kataposang higayon sa iyang kinabuhi sa kalibotan mahiusa niya ang iyang mga tinun-an, ug mag-inambitay dili lamang sa kalan-on sa lawas, kundili sa kalan-on sa kalag nga mao ang iyang maayong pagtulon-an.

Apan sukwahi ang nahitabo sa panihapon ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo , sa iyang banang si Mike Arroyo ug sa ilang duolan sa 30 mga alipores didto sa Le Cirque Restaurant sa New York, USA niadtong miaging Augusto 7. Dili lang kay kadto dili pa mao ang kataposan niyang panihapon, kundili labaw sa tanan kadto nahimong dugang kauwawon sa daotan na kaayong kadungganan sa atong Presidente sulod ug gawas sa atong nasod. Ug inay moani ug maayong impresyon ug pagdayeg sa mga Amerikano, ug magdalag maayong balita sa katawhang Pilipinhon ang pagbisita ni Arroyo sa Amerika nagpadayag ug nagkonpirma lang hinuon kun unsa ka walay ulaw ug buluyagon ang mga namunoan karon sa Pilipinas.

Mismo ang usa sa labing karaan ug establisadong pamantalaan sa Amerika nga mao ang New York Post mao ang unang mitaho ug misaway niini. Giyubit niini si Presidente Gloria Macapagal Arroyo nga matod pa taliwala sa kalisod sa panahon karon ug sa kagutom sa iyang katawhan nakaako pa ug pagasto sa maong gidak-on sa salapi nga mokabat ug 20 ka libo ka dolyar kun hapit mag-usa ka milyon ka pesos sa kuwartang Pilipinhon sa usa lang ka panihapon uban sa iyang entourage sa pagbisita kang Presidente Barack Obama. Kini nahitabo mga 6 ka oras pa lang human masayri ni Presidente Arroyo ug sa iyang grupo ang kamatayon ni kanhi Presidente Cory Aquino, ug samtang nagbangotan ang tibuok nasod sa iyang kamatayon.

Dayag na lang nga ang maong balita gikuninitan ug gisakyan sa media, oposisyon ug mga kaaway sa Presidente dinhi sa atong nasod. Gani nakonpirma pa nga gawas niadtong maong gasto kaayong panihapon duna pay duha ka laing mga panihapon diin halos susamang gidak-on sa salapi ang gigasto sa grupo ni Presidente Arroyo didto sa Amerika. Apan ang mga tigpamababa ni Arroyo dali ra kaayong nakatubag ning maong kontrobersya , dili diha sa pagpanghimakak niini, kundili diha hinuon sa pag-angkon niini ug sa pag-ingon nga walay daotan niadto kay dili man kadto gasto sa President ug usa lang kadto ka simple nga panihapon.

Hinaut nga kining atong lindog karon dili kini sabtaon nga pagpasayon lang sa pagsakay sa kusog kaayong bul-og sa kinabag-an nga nagsaway sa maong mga panihapon. Kita mohimo niining pipila ka mga pamalandong sa maong hitabo kalambigit sa mga konsepto sa balaod nga nahilambigit niini.Kay kita nagtuo nga gawas sa mga isyung politikanhon ug katilingbanon nga nahilambigit niining labing ulahing kontrobersiya nga napandolan ni Presidente Arroyo dunay mga balaod nga angay himoong tamdanan sa iyang kalihokan isip Pamuno sa nasod , ug sa kalihokan sa uban pang mga opisyal ug empleado sa gobyerno, ug bisan pa sa mga pribado ug yanong mga lungsoranon sama kanato.

Una sa tanan ang atong batakang balaod nagmontar ug nagbuot sa kaakohan sa tanang mga opisyal ug empleado sa gobyerno sa pagtamod ug pag-amping sa pagsalig sa katawhan sa ilang buhatan ingon man sa pag-alagad sa katawhan sa labing taas nga matang sa responsibilidad, kaligdong, kamatinud-anon, ug kakugi ug pagbaton sa kinaiya sa pagkamanggiangayon ug pagkabayanihon. Labaw sa tanan kini nagmando kang Presidente Arroyo ug sa tanan nga mga naa sa gobyerno sa pagpuyo ug usa ka yanong kinabuhi.

Ang orihinal nga lagda niini sa iningles nagkanayon:

“Public office is a public trust.Public officers and employees must at all times be accountable to the people , serve them with utmost responsibility, integrity, loyalty, efficiency,act with patriotism and justice and lead modest lives.”

Taliwala sa kalisod ug kagutom sa iyang katawhan diin minilyon na ang nagpuyo sa tumang kagutom ug wala na gayoy kaon. Sa kapakyasan sa pag-abot sa serbisyo sa kagamhanan sa kinabag-an sa katawhang pilipinhon halos malumos na sa kakabos, bisan pa ang yanong pamuot ug konsensya sa usa ka inosenteng tawo masakit sa kasayoran sa maong pag-usik usik. Ang 1 ka milyon ka pesos matod pa makapakaon nag katulo ug makapabuso sa dili momenos 3,000 ka mga pamilyang pilipinhon.

Ug niining tanan dili na gani mahinungdanon ang isyu kun si Presidente Gloria ba gayod ang mibayad, ug kun kuwarta ba sa katawhan ang ilang gigasto. Kay bisan tugotan nga ilang kaugalingon salapi ang gibayad niadtong tanan, ang paghimo sa ingon sa labing tag-as ug puwesto nga mga opisyal usa ka dakong pagtampalas sa ilang batakang kaakohan sa konstitusyon sa pagpuyo ug yanong kinabuhi ug paghimog panig-ingnan sa usa ka yanong kinabuhi. Kay base sa atong konstitusyon sa landong sa demokrasya sila dili mga rayna ug hari kundili mga sulugoon nga kinahanglang kanunayng mag-amping sa pagsalig sa katawhan nga ila untang tahoron ug alagaran. Kining tanan sa makausab pa namatuod nga diay nagpabilin na lang nga patayng letra sa mga pahina sa atong pamalaod.

Ug bisan pa man gani ang atong balaod sibil, ang Civil Code of the Philippines nagdili sa paghimo sa susamang dili makataronganong pag-usikusik, kun thoughtless extravagance” sa panahon sa hilabihan nga kalisod sa katawhan. Ug kun bikil sa balaod ang paghimo sa susamang pag-usikusik sa pribadong salapi sa mga pribadong tawo, mas bastos ug ngil-ad pang tan-awon kun kini himoon sa mga opisyal sa gobyerno nga atong gisaligan sa matarong nga pagdumala ug paghupot sa atong mga buhis.

Si Mahatma Gandhi sa makausa miingon. Poverty is the worst form of violence. Ang kalisod ug kagutom kuno maoy labing pintas nga matang sa pagpasakit. Makauuwaw ang walay konsensyang pagasto sa grupo ni Arroyo sa halos usa ka milyon ka pesos didto sa usa ka nasod nga nasayod ug nagsud-ong sa kalisod ug kagutom sa katawhang Pilipinhon.

Apan tingali ang labing makauuwaw ,salawayon ug makuyaw nga kahimtang niini mao nga pagkakaron padayon pa kitang gidumala niining mga lider kang kansang pagbati ug pangisip hilabihan na kakubalan sa kabuang nga inay mangayog pasaylo sa katawhang Pilipinhon sa dili na malimod nilang kasaypanan, mapagarbohon pang miangkon sa pag-ingon nga kadto simple lang nga panihapon .

Legal Information

Pangutana: Kinahanglan pa ba ang plebisito aron matukod ang usa ka bag-ong distrito sa Kongreso?

Tubag: Dili na. Ang usa ka distrito sa kongreso o legislative district gitukod dili sa tumong nga himoon kining usa ka lokal nga kagamhanan kundili aron lang sa tumong sa representasyon sa usa ka kongresman nga modala sa ilang tingog didto sa kongreso. Maong sahi sa paghimo sa mga probinsya, syudad, lungsod ug barangay nga nanginahanglan pa ug plebisito aron moepekto ang balaod nga nagmugna kanila, wala na kini kinahanglana sa paghimo sa usa ka legislative district.

ANG KAMINYOON UG ANG PAGBALIK ISLAM (Ikaduha ug kataposang bahin)

2009-08-15T15:28:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

ANG KAMINYOON UG ANG PAGBALIK ISLAM

(Ikaduha ug kataposang bahin)

Tin-aw kaayo ang hinungdan ug tumong ngano nga ang Presidential Decree 1083 nagtugot sa mga katawhang muslim nga magdiborsyo ug makigminyo ug makadaghan. Ug kining maong tumong gimantala mismo sa mga letra sa maong balaod diha sa pag-ila sa kinaiyanhon ug lahi nga kustumbre ug tradisyon sa mga kaigsoonan natong muslim, haom sa atong konstitusyon nga naghatag ug bili sa tanang mga kultura, ug tinuhuan ingon man ang panginahanglan nga ang mga kulturanhong mga kumunidad ug katawhan sama sa mga muslim epektibong makatampo sa kalinaw ug kalamboan sa atong nasod. Sa maong mga baroganan nagsumikad ang mga lagda sa Muslim personal law nga nagtugot sa pagpakigbulag ug pagpangasawag makadaghan sa atong mga kaigsoonang muslim.

Ang maong pagsabot ug pagtugot gitagana lang sa balaod niadtong tinuod gayod ug tininuod gayod nga nagsagop ug nagtuo sa tinuhoang muslim. Maong wala gayod tugoti sa maong balaod ang kahimtang diin tungod sa sa kapritso ug kapilyo sa usa ka tawo, magpabunyag siyag Islam aron modugang ug asawa. Ug maong mismo sa mga lagda sa maong balaod nga atong gibatbat sa gula sa miaging semana moaplikar lang ang maong pagtugot sa pagdugang ug asawa kun ang unang kasal usa ka kasal sa pagtuong islam base sa maong balaod. Nungka sa mga kasal sa mga kristiano ug uban pang simbahan. Nungka sa mga kasal nga sibil sama sa gipahigayon atubangan sa Mayor ug sa mga Huwes. Kay sa maong mga kasal ang mga magtiayon mahigot na man sa mga lagda sa atong Kodego Sibil ingon man sa Civil Code ug sa Revised Penal Code nga nagdili ug gani nagsilot man sa buhat sa pagpangasawag sobra sa usa.

Apan ngano man nga taliwala niining tanan hilabihan man gihapon ka daghan sa mihimo niining maong tinonto?. Ngano man nga bisan sa maong mga lagda sa balaod wala may kukahadlok ang daghang mga bilyako nga naminyo sa balaod nga sibil o sa simbahang kristiano nga magpabunyag ug Islam ug dayog pangasawag lain bisan gasiga pa ang mata sa ilang mga kapikas sa kinabuhi.? Ug nganong wala may gikasohan ug nasilotan niining mga tawhana bisan klaro kaayong supak sa balaod ang ilang gibuhat?

Kini dayag na lang nahitabo tungod kay wala may igong kahimatngon kitang katawhan. Mismo ang gahimo niini (wala lay labot sa pipila nga nasayod nang daan) wala gyong kabala unsay sangpotanan ning ilang gihimo base sa balaod. Sila biktima ra usab sa sayop nga pagtuo o lingla sa uban nga ang ilang gihimo subay sa balaod ug walay kuwestiyon. Labaw pa nga ang mga hingsad-an nga mga asawa ug mga anak wala usay kasayoran unsa gayod ang gimbut-an sa balaod sa maong kahimtang. Ni wala usab sila masayod unsay buhaton, ug unsa ang ilang mga katungod. Ug diha sa pagkawalay alamag sa kinabag-ang sa atong katilingban nagsugod na pagkahimong uso niining maong binuang ug pagtampalas sa pilipinhong kaminyoon.

Ang hulga dala niining maong binuang pagamit sa relihiyong islam aron gun-obon ang Pilipinhong kaminyoon tinuod ug hilabihan ka dako. Ug gani nakahimo na kini paglumpag sa daghan na kaayong mga kaminyoon, ug magpadayon paguba sa daghan pa kaayong mga kaminyoon kun dili kini masumpo. Ug wala usay lain nga unang makasumpo niini kundili kadto ra usab mismong mga asawa, bana o mga anak nga biktima ingon man tingali ang mga tawo sa atong mga komunidad.. Hangtod nga sila makat-on pagbarog sa ilang mga katungod aron taralon ang mga mga nakahimo ning maong krimen ug kalapasan sa balaod kini modahan ug tingali molumpag pa ug liboan ka mga pamilya.

Panahon na tingali nga mapitol ug masumpo kining maong binuhatan. Ug panahon na tingali nga sugdan sa mga biktima ug sa mga matarong nga katawhan ning atong katilingban kining tanan. Wala manginahanglan ug dakong salapi aron madala kining mga tawhana sa balaod. Ang mga biktima mahimong muduol sa labing duol nga presinto sa kapolisan ug mopasaka sa krimen nga bigamiya ug dayon itumod ang mga affidavit ug pruyba nga makuha sa imbestigador sa kapolisan ngadto sa fiskalia nga usab usa ka ahensya sa kagamhanan ug wala magsingil ug bayad. Ang fiscal nga unya ang mobarog nga manlalaban sa hingsad-an asawa o nagreklamong lungsoranon sa panahon nga husayon ang kaso sa hukmanan kay siya man ang magrepresentar sa baroganan sa gobyerno diha sa maong husay . Sayon ra kaayong imatuod kining maong krimen. Ang pruyba sa unang kasal nga sibil pinaagi sa marriage contract, dasonan sa laing pruyba diha sa pagpakasal sa ikaduha o sunod pang kasal sa tinuhoang Islam igo na nga basehan aron taralon sa hukmanan ang hingtungdan nga nakalapas. Ug dili baya tiaw ang silot sa balaod niining maong krimen nga bigamy. Hangtod 12 ka tuig nga pagkabilanggo ang mahimong ipahamtang kun mamatud-an kining tanan sa hukmanan.

Ug bisan kining mga tawo nga nagpakabuhi niining dili maayong kalihokan angay usab hatagag leksyon. Dinhi sa Iligan City lang naay usa ka shariah lawyer nga nanguna ning maong raket ug nagpadayon karon sa tinonto sa pag-agni sa mga makabayad kaniya nga magpabunyag ug islam aron bulagan ang ilang kapikas ug mangasawag daghan. Daghan na kaayong mga banay nga gipahilak ning tawhana ug wala pa gayoy makagahom pagreklamo batok kaniya. Kita gahulat nga bisan naa na lay usab nga mobarog ug moreklamo sa dayag batok kaniya ug andam kitang moabag kaniya sa iyang sumbong aron mahukasan kining tawhana sa iyang propesyon pagkaabogado sa mga muslim. Sa iyang gihimo dili lamang kasagrado sa kaminyoon ang iyang gitampalas, mismo ang tinuhoan Islam ang iyang gibutang sa kauwawon.

Sakto gyod ang panultihon. For evil to triumph is for good men to do nothing. Mohari ang kadaotan kun walay himoon ang mga matarong. Ug ning panahon diin mismo ang kasagrado sa balaang pundasyon sa banay ug katilingban mao na ang gihulga ug nabutang sa kakuyaw, tingali angay lang nga kitang tanan kristiano man ug muslim maghiusa sa usa ka kahimatngon, kaigmat ug determinasyon aron badlongon, sumpoon , ug taralon kining maong mga buhat sa pagsablig ug daotang dungog sa relihiyong islam ug sa pagtampalas sa pilipinhong kaminyoon.

Legal Information

Pangutana: Mahimo bang laing tawo gawas sa asawa ang mopasaka ug kaso sa krimen nga bigamy o krimen sa pagpakasal ug lain samtang buhi pa ang asawa o bana sa tagsala?

Tubag: Mahimo. Ang Bigamy giila isip usa ka public crime. Ug tungod kay kini usa man ka public crime dili na kinahanglan nga ang hingsad-an nga asawa o bana mismo ang makapasaka ug sumbong sa tagsala. Si bisan kinsang mabuot ug hingkod nga lungsoranon mahimong mapaka sa maong kaso.

ANG KAMINYOON UG ANG PAGBALIK ISLAM

2009-08-15T15:26:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

ANG KAMINYOON UG ANG PAGBALIK ISLAM

Ang atong pahalipay sa atong kauban nga si Jonesito Saguban sa Bathalad Mindanao sa iyang dili pa dugay nga ordinasyon isip Deakono sa Simbahang Katoliko. Sa salo-salo nga iyang giandam alang sa iyang mga kauban sa simbahan , ug mga higala atong gikauban ang bantogang magsusulat nga si Nong Mar Geocallo kinsa mihangyo kanato nga mogahin ug usa ka serye ning atong lindog aron matin-aw kining isyu sa nauso na kaayong pamaagi sa pagpangasawag daghan sa mga kristianos pinaagi lang sa pagbalik Islam. Bisan pa man tuod kun makapila na kini nato hisgoti sa atong mga sinulat nga libro ug sa atong mga komentaryo sa radio natandog kita sa matinud-anong kaayong hangyo ni nong Mar. Tinuod daghan gyod kaayo karon nga misakay sa maong uso . Gani duna pa kitay mga higala nga mihimo niini. Mga kristianong dagko. Gikasal sa simbahang katoliko u gang uban kanila sa mga kaminyoong sibil. Wala na magkasinabtanay sayon ra kaayong mibulag lagmit ang lalaki ug nangasawag lain, ang uban midugang ug lain. Ang gihimo sayon ra kaayo. Nangitag imam o pare sa islam. Nagpabunyag ug dayong pakasal sa laing babaye pinaagi sa seremonyas sa relihiyong islam. Ug dayon nakaasawa nag kaduha.

Dili lang kay nahitabo kining makausa o makaduha. Sa makadaghan ug liboan na ka higayon sa nagkalainlaing kahimtang kini gihimo. Ug wala gyoy usa sa mga bilyakong mihimo niini nga gikasohan. Ug maong ang kadaghanan nagtuo nga kini subay sa balaod. Gani duna kitay usa ka estudyante nga karon nahimo nang Sharia Lawyer nga nagespecialize niining maong tinonto. Ang iyang mga kliente mga kristianos nga gipangpul-an na sa ilang mga asawa ug bana ug gusto nang mangasawa o mamana ug lain. Ang ilang gihimo inay mopasaka sa langan, gasto ug lisod kaayong kaso sa annulment base sa mga lagda sa Family code of the Philippines, igo lang silang magpabunyag sa relihiyong muslim, unya mopasakag gilayon ug petisyon sa divorce base sa mga lagda sa Muslim Personal laws kun Republic Act 1083. Human makuha ang decree of Divorce gikan sa Sharia Court kun hukmanan sa mga muslim modayog pakasal sa laing babaye ug lalaki . Dali ra kaayo ang maong pamaagi apan dili barato ang singil sa maong abogado sa Sharia. Labing menos P150,000.00 matag kaso ang iyang pabayad.

Makapabalisa gyod tuod ang kahimtang sa daghang kaminyon nga naapektahan. Pagkadaghan intawon sa mga asawa nga sayon ra kaayong gibiyaan ug gidugangan o giilisdan ug lain sa ilang bana nga nanumpa kanilang mag-inunongay ug magmatinud-anon kaniya lamang unsa man ang manghitabo. Samang pagkadaghan sa mga bana nga nabiktima niini ug gibiyaan usab sa ilang asawa nga wala nay amor kanila nga dayog pakigminyo sa balaod sa islam.

Ang labing makapabalisa mao nga nagpadayon kining maong mga binuhatan nga wala gyoy nagbadlong o nagsumpo. Pagkakaron daghan nagtuo nga insakto ug subay sa balaod kining pagbalik islam aron lang makapangasawa o makapamana ug daghan. Walay mireklamo. Ang mga makaluluoyng mga asawa ug bana lakip ang ilang mga anak miluom lang intawon ug walay nahimo samtang ang sagradong kaminyoon nga nagbugkos sa ilang pamilya sayon ra kaayong gibungkag ug gitamakan.

Daghang mga imam ug mga lider sa tinuhoang Islam nga nahilambigit niini. Ang ilang gihimo mao ang pagbunyag sa usa ka kristianong minyo ngadto sa islam unya pag-isyu ug sertipiko alang niini. Unya human kabunyagi moadto dayon sa Shariah Court ug pangayoon ang diborsyo sa ilang kasal nga sibil, kundili man gani dili na makigdiborsyo, modayon lag pakasal sa laing babaye nga magpabunyag pod sa Islam ug didto na kasla ilalom sa relihiyong Muslim. Sa laing bahin duna poy mga maghuhukom sa Shariah nga dali ra kaayong mipakanaug ug diborsyo sa mga nagbalik Islam bisan nasayod sila nga ang kasal nga ilang gibahas dili kasal sa muslim kundili base sa atong balaod sibil, ug sa ubang mga simbahan.

Kining maong pamaagi dakong tinonto ug pagtampalas dili lamang sa kasagrado sa kaminyoon, kundili mismo sa atong mga balaod. Tinuod base sa Presidential Decree 1083 ang mga Muslim nga gikasal base sa maong balaod ug sa pagtuong Islam gitugotan nga mangasawa hangtod sa upat ka asawa, ug gitugotan usab ang divorsyo sa maong balaod sa mga kaminyoon nga gihimo ubos niini. Ang mga muslim nga gikasal sa tinuhoang Islam mahimong magpakasal pag dugang hangtod sa upat ug wala silay tulubagon sa balaod sa Bigamy diha sa Revised Penal Code.

Apan kini usbon nato moaplikar lang sa mga kasal nga Islam ug dili sa mga kasal nga sibil ug kristiano. Kun ang tawo kasal sa usa ka kaminyoon base sa Civil Code o Family Code sa atong nasod mahigot na siya niini ug dili na gayod makahimo pagdugang ug asawa o makadiborsyo sa iyang asawa o bana kay kini gidid-an man sa atong mga balaod sibil. Tin-aw kaayo ang Presidential 1083 sa pagbuot nga kining maong balaod nga nagtugot sa diborsyo ug pagtugot sa asawa moaplikar lang kun Muslim ang bana ug asawa ug ang ilang kasal gipahigayon ubos sa balaod sa islam kun muslim wedding. Dili gyod kini magamit aron bungkagon ang kaminyoon sa mga kristianos ubos sa ilang simbahan ug sa balaod sibil. Ang maong lagda sa Presidential Decree 1083 nagkanayon:

“

Article 13. Application. The provisions of this Code shall apply to all marriage and divorce where both parties are muslims or wherein only the male party is a muslim and the marriage is solemnized in accordance with muslim law or this Code in any part of the Philippines”

Sa sunod nga parapo sa maong lagda sa balaod kini miingon nga bisan gani kun muslim ang usa sa nagminyo sama pananglit kun ang bana muslim apan kristianos ang asawa ug ang ilang gikasal dili kasal sa islam kundili kasal sa huwes, mayor , pare, o uban pang lider sa relihiyon dili gayod moaplikar ang muslim personal laws, kundili ang Civil Code nga nagdili sa diborsyo, ug nagdili sa pagdugang ug asawa o bana o bigamiya or this Code

“ In case of marriage between a muslim ang a non muslim solemnized not in accordance with muslim law, the Civil Code of the Philippines shall apply.”

Dakong supak sa balaod, kriminal nga buhat ang gihimo karon sa daghang mga minyo nga magpakasal ug lain o mobiya sa ilang kapikas tungod lang kay nagbalik Islam. Sa sunod atong hisgotan unsay mga tulubagon sa balaod niining mga tawhana ug unsay angay buhaton sa katilingban aron maundang kini ug mapanalipdan ang kasagrado sa kaminyoon nga nahulga karon tungod niini.

Legal Information

Pangutana: Unsay papel diha sa balaod sa mga opisyales sa barangay diha sa pagpanalipod sa atong kinaiyahan?

Tubag: Ang Republic Act 7160 nga mao ang Local Government Code of 1991 nagmando sa Punong Barangay ug mga kagawad sa Sangguniang Barangay sa pagpanguna diha sa pagpanalipod sa kinaiyahan ug pagpalimpiyo sa palibot sa ilang mga dapit. Sila gihatagan sa balaog ug gahom ingon man buluhaton aron mag-una sa katawhan sa barangay sa mga kalihokan sa tree planting, kampanya batok sa illegal fishing ug uban pang mga illegal nga buhat nga makadaot sa atong kinaiyan.

SINAGOP APAN DILI ADOPTED

2009-08-15T15:23:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

SINAGOP APAN DILI ADOPTED

May katungod ba nga manunod sa mga kabtangan ug kabilin ang usa ka sinagop ngadto sa nagsagop kaniya nga wala ipaagi sa hukmanan? Mahimo bang magpabayad tungod sa iyang kahago sa pagbantay ug pag-atiman sa nagsagop kaniya?

Si Mr. Bonifacio Loquias sa Ozamiz City mipaabot kanato ning maong pangutana sa usa ka sulat nga nangayo sa atong legal nga tambag kalambigit sa mga butang panulondon. Sa iyang sulat, si Mr. Loquias nagkanayon:
Dear Atty. Ver Quimco;

Misulat ko kanimo pamasin nga mahatagan nimo ug katin-awan kining kalibog nga karon among nasinati tungod ning butang kabilin sa akong igsoon nga gikan ra usab sa among panulondon sa among mga ginikanan. Atty. Ver, may igsoon kung babaye nga dili pa dugay namatay. Naminyo siya kanhi apan wala gyod sila tugahi ug anak sa iyang bana. Hinuon, ang igsoon sa ilang bana mibilin ngadto kanila sa iyang anak nga babaye ug ang maong bata mao nay giila nilang anak. Kini ilang gipaeskuwela hangtod nga nahuman kini sa kursong edukasyon ug karon usa na ka public school teacher.

Bisan tuod sa tanan nga mga public record sa mao nilang sinagop sila ang nabutang nga ginikanan, wala gayoy legal nga adoption nga nahitabo. Gani sa iyang baptismal certificate didto nabutang gyod ang iyang tinuod nga mga ginikanan. Ang mao nilang sinagop nasayod usab niini apan siya nag-antos gihapon sa pagsilbe ug pag-alagad sa akong igsoon sa iyang katiguwang samag iyang ginikanan.

Namatay na lang ang akong igsoon ug wala gayoy legal nga adoption, ug wala usab siyay testament nga gibilin aron ihatag ang iyang mga butang sa iyang sinagop. Usa sa mga butang kabilin sa mao namong igsoon mao ang iyang bahin niinin luna nga amo usab nga nasunod sa among ginikanan. Naghisgot kaming mga igsoon kalabot ning maong butang ug managlahi ang among mga hunahuna. Kung akoy pagbut-on manaa o wala man siyay katungod sa balaod, mas maayong hatagan lang gyod siya sa maayong kabubut-on kay giila baya pod siyang anak sa among igsoon ug naghago baya gyod siya pagbantay kaniya.

Tungod niini palihug saysayi kami Atty. Ver, unsa may balaod niini. May katungod ba siya nga mangayog bahin sa kabilin nga wala man gyoy legal nga adoption nga gihimo ang akong igsoon ngadto kaniya. Igo na ba nga giila siyang anak ug nag-antos siya pagbantay kaniya nga siya makabaton sa maong katungod. Kun dili man mahimo ba siyang makapaningil sa iyang kahago pagbantay sa nagsagop kaniya.

Salamat kaayong daan sa imong pagtagad.

Matinahuron:

Bonifacio Loquias

Salamat kaayo Mr. Loquias sa imong pagsalig ning atong lindog. Ang Civil Code of the Philippines diha sa mga lagda sa pagpanunod sa mga kabilin o Law on Succession, naglimita sa katungod sa pagpanunod niadtong mga legal nga sumosunod o mga legal heirs, ingon man niadtong mga sumusunod nga gihatagan ug katungod sa testament o will nga ibilin sa namatay nga tag-iya. Ang mga legal heirs mao kadtong ginganlan mismo sa balaod sama sa mga anak, asawa ug bana, ug kun walay anak mahimong ang mga collateral relatives sama sa mga igsoon ilhon nga mga sumusunod.

Sa hilisgotan sa mga sumusunod nga mga anak sila naglakip niadtong mga anak sulod ug gawas sa kaminyoon, lakip na sa mga anak nga gisagop sa legal nga paagi nga gitawag ug adoption. Ang legal nga paagi sa adoption mahitabo lamang pinaagi sa usa ka decree o desisyon nga ipakanaug sa usa ka hukmanan human ipasaka ang usa ka petisyon sa nagsagop nga mangayo sa hukmanan nga tugotan siyang nga mosagop sa bata o tawo nga gusto niyang sagopon. Ang maong petisyon husayon sa hukmanan aron masuta kun angay ba gayod nga tugotan nga mosagop ang gustong mosagop . Buot ipasabot usa kini ka kaso nga pagahusayon una sa hukmanan sa dili pa ipakanaug ang desisyon nga nagtugot sa adoption. Diha lamang nga ipakanaug sa hukaman ang desisyon o decree nga magtugot sa adoption nga ilhong legal nga sinagop ang usa ka bata ug makabaton na siyag katungod isip usa ka hingpit nga anak sa nagsagop lakip na ang katungod sa pagpanunod sa iyang kabtangan kun siya mamatay na.

Kun wala moagi sa maong proseso bisan unsa pa nga matang sa papeles dili gayod makahimong legal sa adoption. Ug bisan makapila pa ilha ug isipa nga anak ang usa ka bata, kun walay desisyon sa korte nga magdeklarar nga siya usa na ka adopted child sa nagsagop dili gyod siya makabaton sa katungod sa pagpanunod ug sa uban pang mga katungod sa usa ka adopted child.

Tungod niini base sa mga datus nga imong gihisgotan sa imong sulat wala gayoy katungod bisan gamay ang maong sinagop sa imong igsoon nga manunod sa iyang kabtangan. Kamo nga iyang igsoon maoy dunay hingpit nga katungod niini sanglit wala man siyay mga anak.

Apan wala magpasabot nga tungod kay wala na man siyay katungod sa balaod nga dili na siya mahimong hatagan ug bahin sa panulondon. Gani akong gidayeg ang imong baroganan nga kun mahimo sa inyong kabubut-on na lang hatagan siya ug bahin sa gidak-on nga inyong masabotan isip mga igsoon. Bisan tuod inyo nga mga igsoon ang hingpit nga katungod sa kabilin sa namatay mas maayo nga tan-awon usab nato ang mga isyu sa kaangayan ug paginambitay.

Ang kabilin dili angay ipanghakog. Angay ambit-ambitan. Ug sa pag-ambit-ambit niini dili maayong magpahigot kitag ayo sa balaod sa yuta. Ang paghimo sa ingon nahimong hinungdan sa daghan na kaayong bugno, patay, ug dumtanay dinhi sa kalibotan. Maong mas maayo nga gawas sa mga lagda sa balaod, diha sa pagbahinbahin sa kabilin himong batakang tamdanan sa mga sumusunod unsa man ang kabubut-on sa Diyos nga mao ang tinuod nga tag-iya sa maong butang. Ang Diyos nagmando sa paghatag, pagpaambit, ug dili sa paglinaug, pagkasuwapang ug pagdinalo. Ikaduha, ato usab nga suhiron unsa ang kabubut-on sa namatay nang tag-iya sa kabilin. Kun siya buhi pa unsa kaha ang gusto niyang mahitabo. Wala gayoy tawo nga gustong mag-away ug magbikil ang iyang sumusunod. Ang pagbahin sa butang panulondon angayng himoon sa paagi nga ikahimuot ug dili ikasakit sa namatayng tag-iya niini.

Klaro ang balaod tawo asa taman ang katungod sa panulondon. Apan dili lamang ang balaod sa tawo ang angay tamdan sa isyu sa pagbahin sa panulondon, kundili ang mas taas nga balaod sa atong Magbubuot nga mao ang tinuod nga tag-iya sa maong butang. Kitang tanan lumalabay lang ning kalibotan. Sa usa ka panahon ugma damlag sa madugay ug sa madali ato na usab nga biyaan ang bisan unsa man natong gisunod karon. Kay ang tinuod mao nga unsa man ang atong katungod sa mga kabtangan ug kabiling material, kini dili katungod sa usa ka tag-iya kundili katungod sa usa lang ka piniyalan sa Diyos nga mao ang tinuod nga tag-iya niini. Tag-iya nga mipiyal kanato ning maong mga butang ug bahandi sa tumong nga kini atong magamit sa pagpaambit ug alang sa katumanan sa iyang matuod nga gugma .

Legal Information

Pangutana: May autoridad ba ang Kapitan o Sangguniang Barangay nga motugot bulang ug mga sugal sa barangay:

Tubag: Wala. Ang pagtugot sa mga sugal sulod sa barangay wala mahilakip sa mga gahom nga gihatag sa balaod ngadto sa kagamhanan sa Barangay. Gani ang pagtugot niini mahimong mangahulogan sa kriminal ug administrabo nga tulubagon sa mga opisyal sa barangay nga nagtugot niini.

KASAL-KASAL, ILAD-ILAD

2009-07-11T16:49:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

KASAL-KASAL, ILAD-ILAD

Unsaon pagseguro nga ang usa ka pastor , ministro o punoan sa relihiyon dunay igong autoridad nga mopahigayon ug kasal. Unsay sangpotanan kun magpakasal sa usa ka pastor nga walay autoridad o permiso nga mokasal?

Usa sa atong magbabasa misulat kanato ug naghangyong tubagon nato ang mao niyang mga pangutana kalambigit sa kasal sa iyang anak babaye ngadto sa hinigugma niini nga gipahigayon sa pastor sa ilang relihiyon. Sa iyang sulat, ang mao natong magbabasa nga naghangyong tagoon lang sa ngalan nga liza nagkanayon:

Dear Atty. Ver Quimco:

Maayong adlaw.

Membro ako sa usa ka sekta dinhi sa among barangay. Dako ang akong pagsalig ning among pastor bisan pa man maldita ug hingasaba kaayo kining iyang asawa nga mag-apil apil pod pagpangolekta sa mga balayronon ning among simbahan. Niadtong miaging tuig, akong atubangan sa akong pastor gikasal ang akong anak nga babaye sa iyang hinigugma. Migasto kug 2,800 wala pay labot ang gikolekta gikan sa mga maninoy ug maninay.

Grabe ang akong pagsalig ug pagdahom nga tarong gyod tong kasala Atty. Ver. Gani giimbitar pa man sa among pastor ang lain niyang kaubang Pastor nga klaro gyod kuno nga naay lisensya pagkasal. Ang akong gikalibgan mao nga dugay kaayo gihatag ang marriage contract kanamo. Ug sa dihang gihatag na kini, dili man pirma sa among pastor ang migawas kundili pirma man hinuon sa among mayor.

Natingala ug naglibog kaayo ko niini . Ug nagduda ko nga walay autoridad ning among pastor nga mokasal. Apan wala pod ko masayod sa balaod unsaon pagtino kun naa ba gyod siyay autoridad. Ang mayor Atty. Ver mahimo bang makakasal. Kun mahimo silang mokasal, legal ba kining kasal sa akong anak nga gipahigayon sa pastor, unya ang mayor maoy nagpirma sa marriage contract.

Hinaut nga imong kung matubag ug mahatagan ug katin-awan.

Salamat kaayo.

Matinahuron;

Liza

Salamat kaayo liza sa imong pagsalig. Usa sa mga mahinungdanong elemento sa usa ka legal nga kasal mao ang autoridad sa opisyal, o tawo nga nagpahigayon sa maong kasal. Sa hilisgotan sa mga pare, pastor, ministro ug lider sa mga relihiyon o tribo bisan gihatagan silag autoridad mismo sa balaod nga mopahigayon ug kasal sa mga tumotuo ug sumusunod sa ilang relihiyon, kining maong autoridad kinahanglang dasonan sa sinulat nga autoridad gikan sa buhat sa Civil Registrar General nga mohatag kanila ug gahom ug permiso nga mopahigayon ug kasal sulod sa tulo ka tuig ug mahimong irenew na usab kini sa laing tulo ka tuig. Kining maong dokumento gitawag ug Certificate of Registration of Authority sa Solemnize marriage nga sa minugbo pa gitawag ug CRASM.

Ang mga regulasyon nagbuot nga ang maong document sa CRASM kinahanglang ipakita sa mga nagpakasal, ug ibutang sa mga dayag nga bahin sa buhatan sa authoridad nga nagkasal aron makita sa kasayon sa mga kaslonon ug mga testigos. Kun ang pastor, pare, o ministro nga nagpahigayon ug kasal wala ning maong dokumento, nan wala siyay autoridad nga mokasal ug mahimong dili ilhong legal ang kasal nga iyang gipahigayon.

Maong mas maayo liza nga imong tukion una sa tanan unsa gayod ang tinuod ug pangutan-on sa klaro ug pintok ang inyong pastor. Duna ba siya niining maong autoridad. Kun naa man , hangyoa siya nga ipakita kini kanimo. Ug kun wala ,nan wala gyod siyay gahom ni autoridad nga mokasal ug wala gayoy kuwenta ang kasal o mga kasal nga iyang gipahigayon.

Mas maayo usab tingali liza nga imong atubangon ang mayor sa inyong lungsod kun tinuod ba nga iyang pirma ang naa sa marriage contract. Kun dili iya ang maong pirma ug kini gisundog ug gimao-mao lang nan kini illegal ug dakog tulubagon sa balaod ang mihimo sa maong pagsundog sa iyang pirma. Kay kun iya ang maong pirma, nan kuwestionable kini kay dili man mahimo nga mohatag ug marriage contract o certificate ang usa ka autoridad nga nagkasal kun dili sa iyang atubangon gihimo ang seremonyas sa kasal. Sa maong kahimtang walay kuwento ug inbalido ang maong marriage contract.

Mas maayong masuta gyod una nimo kun unsa ng tinuod niining tanan. Kay kun wala gayoy autoridad o CRASM ang mao ninyong pastor, bisan pa kun tinuod nga iya ang pirma sa mayor diha sa marriage contract nga gihatag sa nagpasal illegal ug wala gyoy kuwenta ang kasal ug kaminyoon sa imong anak. Sa maong kahimtang mas maayong mangandam na lang usab sa pagpahigayon ug laing kasal tali sa imong anak ug sa iyang bana pagkakaron. Ug sa maong kahimtang mas maayong klarohon na gayod kun naa bay CRASM . kun certificate of registration of authority to solemnize marriage ang pare, pastor o ministro nga mokasal kanila.

Sagrado ug dili katiaw-tiawan ang kasal og kaminyoon. Maong mas maayong kun sudlan man kini tinuod gyod nato daan nga ang opisyal, ang mga dokumento ug pamaagi sa pagpahigayon niini nahasubay gyod sa pamaagi nga gilatid sa balaod kay basi makawang lang ang tanang pagpangandam ug gasto ug mosangko lang hinuon sa dugang ug mas dakong purehisyo.

Legal Information

Pangutana: Mahimo bang matudlo sa nabakanteng puwesto sa Sanggunian ang usa ka kapitan nga wala nang makadagan sa miaging eleksyon kay migraduwar na sa tulo ka sunod-sunod nga termino isip punong barangay?

Tubag: Mahimo . Ang gidili sa balaod mao ang sobra sa tulo ka sunod-sunod nga termino nga makuha pinaagi sa eleksyon. Kun ang ikaupat nga termino makuha dili sa eleksyon o piniliay kundili pinaagi sa pagtudlo base sa mga lagda sa balaod sama pananglit sa pagtudlo sa nabakanteng puwesto sa Sangguniang Barangay nga himoon sa mayor human sa rekomendasyon sa mga sakop sa Sangguniang Barangay base sa mga lagda sa Local Government Code of 1991, wala nay babag nga matudlo o modawat niini ang maong kapitan.

Kahoy

2009-07-04T16:48:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

Kapin na sa 2400 ka tuiga kanhi ang maalamong si Plato sa sa Gresya mideklarar ning mosunod nga talambagan: Kun nangandoy kang molahatay sa kahangtoran kinahanglan mohimo ka ning mosunod nga butang.Pagsulat ug libro, panganak ug bata, ug patanom ug kahoy. Ug klaro nga Plato wala lamang mamulong ngadto sa katawhan sa gresya o sa iyang henerasyon. Namulong siya ngadto sa tanang katawhan sa tanang kaliwatan ug sa tanan kapanahonan.

Tingali sa iyang panahon lisod matugkad kun ngano nga daw gihimo niyang dako mahinungdanon kaayong butang ang pagtanom ug kahoy.Apan ning modernong panahon ang maalamang talambagan ni Plato naghulagway sa usa ka sakit nga kamatouran kun giunsa pagpasagad ug pagabuso sa tawo ang kinaiyanhong bahandi nga gihatag ug gisalig kaniya sa Ginoo. Dili na ta moadto pag laing dapit. Ang Pilipinas usa ka nasod nga buhong unta kaayo sa bahandi sa kinaiyahan labaw na sa lunhawng kalasangan . Niadtong 1930 kapin kun kulang 30 ka milyon ka ektaryang kayutaan kapin kun kulang 17 ka milyon niini kalasangan. Kini mao ang salag sa kinabuhi ug ekolohiya sa nasod. Kining maong gidak-on sa kalasangan maoy mogarantiya sa usa ka balanse nga kinabuhi sa kinaiyahan, nga mao usab ang sukaranan sa kinabuhi ug panginabuhi sa atong nasod nga nagsumikad sa agrikultra. Kini mao usab ang nagsapnay sa kinabuhi sa abunda kaayo natong kadagatan nga gikaibgan sa daghan kaayong mga langyawng mga marine biologist tungod sa talagsaon ug maanindot kaayong mga coral reefs nga maoy pinuy-anan sa daghan kaayong mga isda, ug produkto sa kadagatan. Usa ra ka deskripsyon ang ikasulti sa mga langyaw sa kinaiyanhong bahandi sa atong nasod . Paraiso!

Subo, nga kining maong paraisong gihatag sa Diyos kanato nalugnas na pagkakaron. Ang kanhi 17 ka milyon ka ektarya kapin kun kulang nga kalasangan niadtong 1930 karon hapit na mapanas samtang kapin na lang sa 6 ka milyon ka milyon ka esktarya nahibilin nga forest cover sa atong nasod. Ang walay puas ug iresponsable nga logging sa mga langyaw ug lokal nga mga magpapatigayon nga gipaluyohan sa mga dagkong politiko, ug opisyal sa kagamhanan maoy nag-unang hinungdan niining tanan. Sa pagpangaupaw sa atong mga kayutaan ug kabukiran nahimutang sa dako kaayong kadaot ug kakuyaw ang kinaiyahan ug ang katawhan.

Wala nay mga gamot sa kahoy didto sa banika ug kabukiran nga mao unta ang mosalo sa tubig sa ulan ug inanayng mobuhi niini ngadto sa kapatagan. Ang sangpotanan dagkong bagyo, lunop, baha, ug soil erosion. Ang sangpotanan, namatay ang atong kasapaan nga wala na usay kakahoyan nga nagpandong niini.

Mao usab ang nahitabo ngadto sa tunga sa milyon ka ektarya nga katunggan sa atong nasod, nga pagkakaron 100,000 na lang ka ektarya ang nabilin tungod ra usab sa iresponsableng kalihokan sa katawhan sama sa pagpanghabas sa mga kahoy sa katunggan lakip na sa pagkonverter niini isip mga fishpond. Kini misangpon sa pagkahanaw sa kinabuhi ug bahandi sa atong kadagatan. Ang irresponsableng pagpanguma ug pagamit sa mga makahilong chemicals ug insektisides nga midagayday ngadto sa mga kasubaan, bahiya ug kadagatan. Ang polusyon nga gibugwak sa daghan kaayong mga industria nga dayag kaayong nakalapas sa balaod nga wala gayod mapakgang sa kagamhanan.

Ug wala pa matagbaw, ang upaw na natong kabukiran gisugdan na usab ug wad-wad karon sa mga sa mga mining consessionaires daghan kanila gipaluyohan sa mga langyaw walay pay labot sa walay puas nga pagquarry sa atong mga kasubaan.

Kining tanan misangpot sa hilabihan nga kadaot ug nagdala ug dako kaayong kakuyaw sa atong katawhan. Tungod sa pagkapanas sa atong kalasangan ug pagkalusno sa atong kinaiyahan dili na mahimo ang pagproseso sa carbon dioxide sa kalibotan ug kini misangpot sa gitawag nga climate change o global warming nga mao ang mas makahahadlok pang hulagway ning maong kadaot sa atong kinaiyan.Ug pagkakaron, gikan sa pagkaparaisa tungod sa lunhaw kaayong kalasangan, ug kadagatan ang Pilipinas nahimo nang sentro sa kalamidad dinhi sa Asia. Matag tuig gatosan kundili man gani liboan ka mga insosenteng kinabuhi ang nakalas tungod sa dagkong bagyo, lunop, buhawe ug baha. Nahimong dagul ang atong kayutaan ug halos dili na mapuslan alang sa pagpanguma tungod sa dinagko ug walay puas nga soil erosion.

Si Atty. Antonio Oposa, usa ka sugboanong abogado nga nahimong bantogan sa iyang pakigbisog paglaban sa kinaiyahan makausa miingon nga kining mga dagkong kalamidad nga nasinati nato matag karon ug unya sangpotanan lang sa kabuang sa tawo diha sa pag-abuso ug pagpasagad sa atong kinaiyahan. Wala gyod tuoy laing mabasol niining tanan kundili kita ra usab. Ang pag abuso ug pagpahimulos sa pipila kanato, ug ang pagpasagad ug pagpakahilom sa kadaghanan kanato.

Sa usa ka desisyon sa makasaysayong kaso diin mismo si Atty. Oposa ang naglambag uban sa mga kabataan nga iyang mga kliente ang Korte Suprema nagkanayon nga ang pagpanalipod ug pagamping sa kinabuhi sa atong kinaiyahan, usa ka kaakohan sa tanang tanang tawo, sa tanang kaliwatan. Gitawag kini sa Korte Suprema ug inter generational responsibility of environmental protection. Kaakohan nga naghagit sa atong kagamhanan, natong tanan sa paghimo sa atong tagsatagsa ka pahat ug responsibilidad alang niini. Ug aron diha sa atong inadlaw-adlaw nga kinabuhi ug binuhatan kita makatampo bisan sa ginagmay man lang sa pagpanalipod sa kalimpiyo ug pagpalunhaw pagbalik sa atong kinaiyahan ug palibot

Ug nia kining himalatyon nga kinaiyahan palibot kanatong katawhan nga giharian usab sa kalisod ug kagutom. KInaiyahan nga maoy sukaran sa atong tagsatagsa ka kinabuhi ug pangabuhian. Walay lain nga makatambal, walay laing makasalbar, walay laing makapabanhaw niini kundili kita ra usab ug ang tagsa tagsa kanato.

Diay agig paapas abay niining maong kaakohan ang Call For Justice mopahigayon ug usa ka Global Warming Concert sa syudad Sa Iligan sa MSU IIT Gym karon Agosto 8, 2009 sa alas 7 sa hapon pinaagi sa inila na kaayo nga IMCC Kapagintaw Ban. Kining maong konsierto nga giulohan ug GLOBAL WARMING 101 usa lang sa mga malahutayong paningkamot sa Call for Justice aron mapukaw ang katilingbanong kahimatngon alang sa kinaiyahan. Gidapit ang tanan nga may lugar pagduaw sa Iligan sa maong panahon sa pagsaksi sa maong dako ug makahuloganong konsierto.

Legal Information

Pangutana: Mahimo bang magminyoay ang pagumangkon sa pag-agawan ngadto sa iyang uyoan sa pag-agawan:

Tubag.: Mahimo.Ang gidid-an sa balaod sa Family Code of the Philippines, mao lamang kadtong mga kapamilya sulod sa ikaupat nga ang-ang sa relasyon sa dugo o fourth civil degree of consaguity. Taman lang sa ig-agaw igtagsa ang gidid-an nga magminyoay. Ang mga paryenteng mas layo nga ang gintang sa relasyon wala na did-I nga magminyoay.

ANG PAGKAPADRE DE PAMILYA

2009-07-04T16:47:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

ANG PAGKAPADRE DE PAMILYA

Asa taman ang tulubagon ug kaakohan sa amahan ngadto sa iyang mga anak. Igo na b a nga siya mohatag ug sustento alang sa ilang pagkaon, panapot ug edukasyon. Igo nga ba nga siya mohatag sa mga material nga butang alang sa inadlaw-aw nga panginahanglan sa iyang mga anak. Sa atong mga programa sa radio atong gituki kining maong mga hilisgotan niadtong miaging duha ka semana sa atong pagsaulog sa father’s day. Ning atong lindog ato usab kining hisgotan.

Samtang kaaakohan sa mga anak ang paghatag ug igong pagtahod ug pagpasidungog sa ilang mga amahan ug ginikanan, mas maayong una sa tanan nga atong tan-aw unsa may gimbut-an sa balaod kalabot sa kaakohan ug tulubagon sa amahan ngadto sa iyang mga anak.Ug kini makita diha sa Articulo 46 sa Presidential Decree 603 nga naila isip Child and Youth Welfare Code. Kining maong mga obligasyon nga iya sa mga ginikanan ug mga amahan klarong gisaysay sa maong balaod, ug mao kini ang mosunod:

1.Ang paghatag sa igo nga pagpangga, pakig-uban ug pagsabot;

2. Ang pagtudlo pagiya kaniya sa insaktong mga tamdanan sa moralidad, disiplina sa kaugalingon, ug ingon ang pagbaton sa mga pagtulon-an sa relihiyon;

3. Ang pagdumala sa kalihokan sa iyang anak, lakip na sa iyang mga kalingawan;

4. Sa pagtudlo kaniya sa kamahinungdanon sa kakugi,pagdaginot ug pagsalig sa kaugalingon;

5. Pagpalambo sa iyang interes sa mga kalihokan sa katilingban, pagtudlo kaniya sa mga buluhaton sa usa ka lungsoranon ug ingon man sa paghigugma sa nasod;

6. Paghatag kaniya ug igong mga tambag kalabot sa iyang pagkatawo ug personal nga kalamboan;

7. Paghatag sa bata ug maayong mga panig-ingnan;

8. Paghatag kaniya ug igo nga sustento;

9. Pagdumala sa kabtangan sa bata aron mapanalipdan ang iyang katungod sa maong mga butang.

Ang maong mga obligasyon gimbut-an sa balaod nga obligasyon sa mga ginikanan. Obligasyon kini una sa tanan sa amahan, ingon man sa inahan sa bata. Ug tin-aw kaayo ang balaod. Ang usa ka maayong amahan, dili lang kadtong naghatag ug sustento ug material nga panginahanglan sa iyang anak. Usa lang kana sa dako kaayong wanang sa kaakohan sa usa ka ginikanan. Maong dili diay ingon niana ka sayon ang papel nga gidala sa usa ka amahan diha sa pamilya . Kay sahi sa nabatasan ug gituhoan sa uban nga ang paghatag ug igo ug abundang sustento ngadto sa mga anak mahimo nang lisensya sa usa ka amahan nga dili na mohatag ug panahon, ug pakig-uban sa iyang mga anak.

Ang balaod nagpahamtang sa mas bug-at pa kaayong tulubagon sa paghatag ug igong pagpangga,panahon nga dekalidad sa pakig-uban ug pakighugoy-ugoy sa mga anak. Ug gawas niini ang amahan diay kauban sa inahan sa bata gimandoan sa balaod nga mobitbit sa papel isip unang magtutudlo sa anak. Paghatag ug kinabuhing legal sa panultihon charity begins at home.

Hinuon ang subo nga kamatouran nagpakita nga kining maong mga obligasyon sa balaod wala gayod matuman sa daghan kaayong mga amahan ug gikinanan sa atong katilingban. Pipila ra kaha ka amahan ang makabaton ug higayon matag adlaw o matag gabii nga makighinabi aron momaymay sa iyang mga anak. Pipila ra kaha ka amahan ang nakabaton ug igong kahigayonan nga makihisgot sa iyang mga anak aron tudloan ug maymayon siya sa mga pagtulon-an sa katarong, kakugi, ug pagtuo sa Diyos. Pipila ra kaha ka amahan ang nakahigayon pagpakigkabildo sa iyang anak aron siya tudloan sa panginahanglan nga manginlabot sa katilingban ug mahalon ang atong nasod.

Kining maong tin-aw ug dili malalis nga kakulangon sa daghan sa mga amahan ug ginikanan sa atong katiligban karon usa sa hinungdan nga nga daghan kaayo sa atong mga kabatan-onan nga nahisalaag. Tungod kay wala nila makita ang pakig-uban ug pagpangga sulod sa banay, ila kining gipangita sa ubang mga tawo daghan kanila dili maayong ang kinaiya ug influensya sa iyang batasan. Tungod kay walay ginikanan nga nagtudlo kanila sa insaktong mithi sa katarong, wala sila masayod unsa ka dako ang panginahanglan nga maghimo gayod ug maayong buhat sulod sa banay ug diha sa katilingbaan. Tungod kay walay ginikanan nga nagtudlo kanila nga manginlabot sa mga suliran sa katilingban , moalagad sa mga kabus ug nanginghan, daghan kaayong mga kabatan-on karon nga dalo ug kaugalingon lang kalipay ang gihunahuna ug wala gayod makatugkad sa tinuod nga gugma ug pagpaambit sa ilang mga kabanay ug ingon man sa ilang mga higala. Tungod kay walay ginikanan nga nagtudlo kanila sa pagmahal sa nasod,ang atong henerasyon karon wala na gayod maghunahuna unsaon nga makatampo alang sa kalamboan sa atong nasod. Tuod daghan ang nahimong mga propesyonal apan wala gyod intawong magamit ang ilang kaalam ug propesyon alang sa nasod, kundili giabusa ug gigamit pa hinuon sa tinonto, korupsyon ug mga kalihokan nga makadaot sa katilingban.l

Labaw sa tanan ingon niini ang daghan sa atong kabataan karon tungod sa hinungdan nga wala gyod silay makitang maayong panig-ingnan sa binuhatan sa ilang mga amahan ug ginikanan. Sama nga wala silay nakitang maayong mga role models sa gawas sa katilingban, daghan sa atong mga kabataan karon nga nagagikan sa banay diin ang ilang mga amahan mismo nagumon sa bisyo ug nagpakita ug dili maayong binuhatan ngadto kanila mismo diha sa iyang pagdumala sa panimalay. Sa maong kahimtang wala gayoy makat-onan nga maayo ang usa ka bata. Ug bisan makapila pa latigoha ug sermoni sa amahan dili gayod makasabot ang usa ka bata kun ang gihimo sa iyang amahan ug ginikanan sukwahi sa mga pulong nga iyang gimaymay kaniya.

Pagkatinuod lang ,dako kaayo ug tulubagon ang usa ka amahan diha sa balaod ngadto sa iyang mga anak. Ug hangtod nga kining maong mga obligasyon matuman sa atong mga amahan, dili gayod ta makapaabot nga duna pay kausaban nga manghitabo niini problemado na kaayong katilingban, karon ug sa umaabot nga kaliwatan.

Legal Information

Pangutana: Mahimo ba sa usa ka Sangguniang Barangay nga mopasar ug ordinansa aron higpitan ang mga negosyo sa computer games aron mapanalipdan ug malikayan nga madaot ang panghunahuna sa mga bata nga nagdula niini?

Tubag: Mahimo kaayo. Base sa mga lagda sa General Welfar Clause sa Local Government Code of 1991, gahom sa usa ka kagamhanang local, lalawigan man, syudad,lungsod, o barangay ang pagpasa ug mga ordinansa ug resolusyon aron panalipdan moralidad, seguridad, kaluwasan ug interes sa mga katawhan niini. Gani sa kahimtang karon nga nagpasad ning maong kalingawan nga nakabuang ug nakadaot sa hunahuna sa daghang kabataan, gikinahanglan gayod nga molihok ang mga local nga kagamhanan lakip na ang mga barangay aron mahatagan kinig igong pagdumala ug maseguro nga dili kini makadaot sa panghunahuna ug paglambo sa atong kabataan.

ANG DILI GYOD MAPALONG NGA TUKAR SA CHACHA

2009-06-20T14:48:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

ANG DILI GYOD MAPALONG NGA TUKAR SA CHACHA

Kun duna may isyu nga nakakabig ug labing taas ug init nga pagtuki sa katilingban kini mao ang cha-cha. Kun kuwentahon tingali pila na kaha ka libo ka takna ang nagahin sa airtime sa mga radio ug telebisyon, ug pila na kaha ka ektarya ang gilapdon sa yuta nga mahimong tabonan sa mga pamantalaan nga gapatik sa mga balita ug komentaryo niini. Dinhi lang ning maong lindog makapila na kaha nato masubli ang mga komentaryo niini sa matag panahon nga kini mahimong dakong isyu sa nasod. Gikan pa niadtong pipila ka hana sa administrasyong Arroyo nga kini usbon. Hangtod niadtong binuang nga peoples initiative nga gibaraw sa Korte Suprema ug gideklarar nga usa ka dakong ilad nga gihimo sa kagamhanan kita kanunayng nanagna nga kini dili gyod makalusot ug ayran gyod sa katawhan kay dili kini ang ilang gikinahanglan. Apan bisan pa makapila na kini giayran ug gibasura ug gilubong sa mga hukmanan ug sa opinion sa katawhan,sama sa usa ka zombie sa pelikula aron moukay mopatibulaag sa katawhan.

Con-aswang.Mao kini ang tawag niini karon ni Senador Mar Roxas nga usa sa nagsupak niini didto sa Senado. Kini karon mao ang labing ulahing nawong sa gipabangon pagbalik nga i cha-cha. Con-ass linaktod nga tawag sa Constituent Assembly, ang assemblia maglangkob sa ato ra usab nga magbabalaod sa Kongreso nga mao ang Senado ug Camara de representante nga maoy mohimo sa tahas sa pagtagik ug mga sugyot balaodnon sa atong batakang balaod.

Kini usa lang sa tulo ka mga pamaagi nga gitugot sa atong konstitusyon aron himoon ang mga sugyot sa kausaban niini. Ang laing duha mao ang pamaagi mao ang Constitutional Convention (ConCon) ug people’s initiative. Ang Constitutional Convention matigayon kun duha sa tulo sa mga membro sa Senado ug Kamara de representante mouyon nga kini pagatawgon aron mao nay mosugyot sa mga kausaban sa konstitusyon. Samtang ang people’s initiative mahimo pinaagi sa pagpapirma ug petitsyon sa mga ginagmay nga kausaban sa konstitusyon kun makuha ang pirma sa tulo ka porsinto sa mga botante sa matag distrito ug 12 porsinto sa mga botante sa tibuok nasod.

Human mapakyas ang daghang mga hana aron usbon ang konstitusyon pinaagi sa people’s initiative wala gayod molunga ang karon nga kagamhanan.Ug karon bisan wala gayod magpapiog sa baroganan niini ang Senado ug midumili gayod sa pagpakig-ayon ipursigir gayod sa mga congressman nga kaalyado ni Presidente Arroyo ang con-ass didto sa kongreso. Kay dili man kuno mouyon ang Senado nan dili na nila kini apilon sa deliberasyon ug ipahigayon nila ang con-ass bisan wala ang Senado. Kay kuno wala may tin-aw nga lagda sa konstitusyon nga nagbuot gayod nga gikinahanglan ang managlahi nga mga boto sa Senado ug Kamara aron tugotan ang con-ass, igo na kuno nga makuha ang tulo sa upat o ¾ sa gidaghanan sa mga kongresman sa kamara, ug dili na kinahanglang iapil pa ang lahi nga boto sa ¾ sa Senado.

Mahimong sa hapaw nga pagbasa makalusot kining maong katarongan. Apan ang matinud-anon nga paghubad sa mga lagda sa konstitusyon alang sa Con-ass magpadayag lang nga wala gayod mahasubay mismo sa atong konstitusyon kining maong pamaagi sa Kongreso. Kay matod pa kun ang pag-usab lang sa ngalan sa usa ka dalan, o lungsod, nanginahanglan pang iagi sa Senado ug dili gyod mahimo sa kamara nga sila ra unsa na man kaha kining pag-usab mismo sa Konstitution nga mao ang dugokan ug pundasyon sa tanang balaod. Maong tin-aw gyod kaayo nga dako kaayo ang bikil diha sa atong konstitusyon kining gipursige nga katuyoan sa mga congressman nga himoon ang mga kausaban sa konstitusyon nga dili na iapil ang Senado.

Apan bisan pa sa klarong pagkawalay sukaranan ning maong argumento. Bisan pa sa pagsupak sa daghang sector, ug pagtug-an sa mga survey nga kini wala gyod kagustohi sa katawhan. Bisan pa sa pagkairesponsable niining maong kalihokan taliwala sa kalisod sa nasod, kapit-os sa katawhan nga mao unta ang unang atimanon diha sa mga hinanali nga mga balaod-non nga motubag niini. Bisan pa sa nadayag na kaayong tumong niini nga mao ang pagseguro nga magpabiling mahuptan ni Presidente Arroyo ug sa iyang kaalyado ang politikanhong gahom nagpadayon ug nagpabaga gyod gihapon sa ilang nawong ang atong mga lider ingon man ang mga congressman. Wala na manumbaling sa sentimento ug panginahanglan sa katawhan nga ilang gihulman sa ilang gahom sa kongreso. Gihimo ang tanang maneubra ug lipat lipat aron lang mabuhi pagbalik ang cha-cha.

Nia na usab, gihamok na usab ang atong nasod sa gipugos na usab pagbuhi ug pagpabangon nga cha-cha. Pagkakapoy na ba unta nga magsigeg hisgot ug magsulat niining butanga, apan dili usab nato mahimong talikdan ang panginahanglan nga mopaambit sa atong gituhoan nga matarong nga baroganan ning maong isyu. Pagkaanindot ra unta nga mohisgot sa mas positibo ug mabungahon nga mga katilingbanong isyu nga magdulot ug kaayohan natong tanan, apan dili usab kita makatugot nga wala kitay himoon samtang basta na lang gilingla na usab ang daghan sa atong katawhan sa mga Politikong wala nay laing gihunahuna kundili ang kahakog ra sa gahom.

Dawata ta na lang ang kamatouran. Dili gayod mapalong ang cha-cha. Mapakyas man kini ug magmalamposong samtang ingon niini pa ka iresponsable ug kadaotan ang atong mga lider puera de los Buenos kanunay gyong motukar ang cha-cha ug kanunay gyod nilang isugyot ang kausaban sa konstitusyon. Kanunay gyod nilang basolon ang konstitusyon aron tabonan ang ilang kasaypanan, ug aron matuman ang ilang mga kapritsong ug hinakog nga tumong. Niining matanga sa mga lider, walay hingpit nga konstitusyon,ug walay tahoron nga konstitusyon. Kun mahimong matag adlaw nga usbon ang konstitusyon ug balaod maseguro lang nga dili matandog ang ilang politikanhong interes ila kining himoon. Kun mahimong matag adlaw nila tamakan ug panamastamasan ang pagsalig kanila sa katawhan, ila kining himoon diha sa salimbong sa kaayohan sa nasod, aron lang mopatigbabaw ang ilang kaugalingong kabubut-on .

Ug kining maong kinaiya mao ang hinungdan ngano nga dili gayod maungdang ang cha-cha. Maanaa man o mawala si Gloria. Si bisan kinsa man ang mapresidente ug mamunoan, kun kini lang gihapong matang sa kinaiya ug kadaotan ang nia sa atong mga lider. Ug ingon lang gihapon niini ka maluyahon, ug tanga ang atong katawhan, dili gayod mapalong ang tukar sa cha-cha.

Legal Information

Pangutana: Mahimo bang magkaminyoay ang parehong mga sinagop nga babaye ug lalaki?

Tubag: Dili. Ang Family Code of the Philippines wala lamang magdili sa pagminyoay sa mga igsoon sa dugo . Bisan ang mga babaye ug lalaki nga nahimong managsoon tungod kay sila parehong giadopt sa usa lang ka adoptor gidid-an gihapon sa pagminyoay.

ANG NATIONAL FLAG LAW

2009-06-20T14:45:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN
Ni:
Atty. Ver Quimco

ANG NATIONAL FLAG LAW

Pipila pa lang ka semana kanhi nahimong kontrobersiya ang kuno sayop nga pagkanta sa mag-awit nga si Martin Nievera sa atong nasod awit didto sa away sa ring ni Manny Pacquiao ug Ricky Hatton. Gisaway si Nievera sa daghang grupo tungod sa matod pa pagsupak niya sa balaod nga nagbuot unsaon pagkanta ang Lupang Hinirang ug nagpahamtang ug silot sa sayop nga pagkanta niini. Bisan gilabanan siya ni Manny Pacquiao wala gyod matuis ang isyu sa pagsupak sa balaod sa pamaagi sa iyang pagkanta. Ang iyang mga kritiko nga miingon nga ang iyang style sa pagpayaya ug paglubag sa tuno sa nasodnong awit supak sa kamandoan sa maong balaod nga nagbuot nga ang pagkanta sa maong awit kinahanglang ipasunod sa orihinal nga komposisyon ni Julian Felipe nga naglatid sa paspas nga martsa nga tuno (4/4 beat.}
Alang sa mga wala kabasa sa balaod ug makatugkad sa kamahinungdanon ug kabalaan sa national anthem dili kaayo masabtan ang hinungdan ngano nga mipadayag sa ilang pagsaway ang mga kritiko ni Martin Nievera. Ang pagtumaw sa maong isyu usa ka maayong butang kay kini naghatag magkahigayonan nga matuki sa katawhan kini mahinungdanon apan wala gayod masayri ni masabti nga mga lagda sa National Flag Law ug labaw sa tanan ang kahulogan, kamahinungdanon sa atong nasodnong bandila ug ang atong tulubagon sa pagsaludo ug pagyukbo niini.
Maong dinhi ning atong lindog abay ning padayong kasaulogan sa National Flag Days sulayan natog hisgot kining mahinungdanon nga mga punto sa National Flag Law abay sa kaisyu sa kahimatngon ug pagtuman sa katawhang Pilipinhon niini.
Ang mga adlaw gikan sa Mayo 28, hangtod sa adlaw sa Kaugalinglan nga mao ang Hunyo 12, sa matag tuig giila isip National Flag Days. Mga adlaw nga gigahin aron saulogon ang kahimatngon ug pagpasidungog sa atong bandila nga Pilipinhon. Base sa mga lagda sa Republic Act 8491 nga gitawag usab isip Flag ang Heraldic Code of the Philipines kining maong mga adlaw gigahin aron saulogon ang kasaysayan ug kahulogan sa atong nasodnong bandila lakip na ang pamaagi sa pagtahod ug pagyukbo niini.
Ang maong balaod nagtumong sa pagmontar sa usa ka bandila nga mahimong simbolo sa nasodnong kasaysayan , sa pakigbisog sa atong mga bayani aron maangkon ug mapanalipdan ang atong kaugalingnon ug kagawasan. Nagdala sa baroganan sa pagtuog sa Diyos, pagmahal sa nasod ug sa kinaiyahan kini nagmantala sa kahiusahan sa katawhan aron kab-ot on ang mga tinguha sa kalaboan ug kalingkawasan.
Ang maong balaod wala lamang magbuot sa porma, kolor ug desinyo sa atong bandila, Kini nagbuot usab unsaon sa pagamit ug pagrespeto niini. Kini nagmando nga saludohan ug tahoron gayod ang bandila sa paagi nga gimbut-an niini ug nagpahamtang ug silot sa mga kalapasan niini. Kini nagmando nga ang atong Flag ipakayab gayod matag adlaw diha sa tanang public buildings, opisyal nga pinuy-anan sa atong mga lider, mga public plaza, ug mga publikong tulunghaan sa tanang adlaw sa tibuok tuig. Kini nagmando usab sa mga pribadong mga building, ug mga kalabayan nga mopakayag niini sa mga pista opisyal sama sa April 9 ang Araw ng Kagitingan, May 1 nga mao ang Labor day, May 28 ngadto sa Hunyo 12, ang Labor day, Kataposang Domingo sa Agusto nga mao ang National Heroes day, November 30 nga mao ang Bonifacio Day, ang Decebre 30 nga mao ang Rizal Day ug uban pang mga pista opisyal nga ideklarar sa Presidente sa Pilipinas. Ang tanang mga barko de giera sa Pilipinas ingon man ang mga pribadong barko pangkomersyo nga nakarehistro dinhi sa atong nasod gimandoan usab nga magpakayab ning maong bandila.
Dili basta basta nga mabaligya ug mapalit ang bandila. KInahanglang nga ang mga nagbaligya ug supplier niini nakarehistro sa National Heraldic Institute. Kun kini ipakabayab sa mga publikong dapit kinahanglan nga horizontal ug lugakan niini ang tumoy aron libreng makakabayab diha sa mga flag poles. Kun diha sa mga balay kinahanglang nga ipayunyun kini paubos diin sa taas nga bahin ang puti nga bulok samtang ang blue nga bahin niini naa sa tuo sa nagtan-aw.Sa pagpakabayab niini kinahanglan nga moatubang niini ang tanan , moawit sa nasodnong awit, ug mobutang sa tuong kamot sa walang bahin sa dughan .
Daghan kaayong mga buhat nga atong sagad masaksihan matag adlaw nga diay gidili ning maong balaod. Lakip niini mao ang mosunod :. Ang pagamit niini sa laing mga paagi gawas sa pagpakabayab niini sa paagi nga gilatid .Ang pagisi, pagamit niining tabon ug pagamit niini nga biste. Gani gidid-an usab sa balaod, ang pagamit niini diha sa mga advertisements, pagpakakabayab niini sa mga building nga gipuy-an sa mga langyaw, ang pagamit niini isip biste ug bisan sa pagsul-ob niini diha sa mga pasundayag sa arte.
Ang tanang mga Pilipino bisan unsa man ang iyang pangedaron ug baroganan obligado nga mosaluda sa atong nasodnong Bandila. Usa lamang ka kahimtang diin gihatagan ug pagsabot ang modumili sa pagyukbo sa bandila. Ug kini mao ang kahimtang diin mosukwahi sa relihiyon ug pagtuo ang pagtuman sa balaod. Sa usa ka kaso nga nagsugod sa lalawigan sa Sugbo ang Korte Suprema mideklarar nga dili mahimong silotan ang mga tinun-an nga modumili sa pagtambong sa Flag Ceremony ug pagsaludo sa atong nasodnong bandila kun kini nakasupak sa doktrina sa ilang relihiyon. Maong ang mga lungsoranon kang kansang relihiyon wala magtugot kanila sa pagyuko ug pagsaludo sa Flag sama sa mga saksi ni Jehova dili mapugos sa pagtuman ning maong obligasyon sa pagsaludo sa Flag. Ang batakang ug sagrado kagawasan sa relihiyon o freedom of religion nga gipanalipdan sa ato mismong konstitusyon ang basehan sa Korte Suprema ning maong desisyon.Relihiyon lamang ang gihatagan ug pagsabot sa balaod.Aang bisan unsa pang lain nga hinungdan ug rason dili gayod ilhon nga katarongan ug hinungdan aron talikdan kining maong tulubagon.
Angay gayod nga hatagan ug igong pagtahod ug pagyukbo ang atong nasodnong bandila. Dili lang tungod kay dunay balaod nga nagmando sa pagtahod ug nagsilot sa pagtampalas niini. Kundili labaw sa tanan sa hinungdan nga kini nagsimbolo sa kahiusahan sa atong nasod, ug sa dugo ug kinabuhi sa atong mga bayani nga unta himoon natong puhunan aron atubangon ug latason ang mga suliran sa atong nasod ug katilingban. Ug ning panahon sa kahakog, ug pagkabahibahin sa atong nasod kini matag adlaw mopahinumdom kanato sa atong paghatag ug bili sa tulukibon nga kasaysayan nga giumol sa atong mga bayani ug sa atong kaakohan sa pagtampo aron sa makausa pa mahimong gawasnon ang atong nasod.
Legal Information
Pangutana: May silot ba nga gipahamtang ang balaod ngadto sa mga ginikanan nga modumili sa pagpaeskuwela sa ilang anak?
Tubag: Duna. Ang Presidential Decre 603 nga gitawag isip Child and Youth Welfare Code nagmando sa tanang mga ginikanan ug tigbatay sa mga bata sa pagpatungha kanila sa tulunghaang elementary. Ang kapakyasan ug pagdumili sa usa ka ginikanan sa pagpatungha sa iyang anak sa elementary schoo sa walay igong hinungdan giila nga krimen sa maong balaod ug gipahamtangan ug silot pagkabilanggo hangtod 2 ngadto 6 ka bulan ug multa nga P500 .

ANG BALAOD UG ANG KATRINA HALILI SEX VIDEO SCANDAL

2009-06-20T14:41:00.001-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

ANG BALAOD UG ANG KATRINA HALILI SEX VIDEO SCANDAL

Gipistahan sa media, gisakyan sa mga politiko, ug gikalingawan sa publiko ang labing ulahing sex video scandal nila Katrina Halili ug Dr. Hayden Kho.Mikalat sa internet ang maong sex video ug dili pa dugay mitumaw si Katrina Halili nga miangkon nga siya ang babaye sa maong video ug mihimog pormal nga reklamo batok kang Dro Kho . Midangop siya sa sa Senado sa imbestigasyon nga gihimo niini ug bisan pa didto sa professional regulation commission ug gustong bahason sa maong komisyon ang lisensyo ni Dr. Hayden ko isip usa ka mananambal.

Tungod kay inilang artista ang nahilambigit sa maong skandalo kini midakop sa atensyon sa katawhan.Misakay ang daghang mga politiko, bisan pa ang malakanyang ug uban pang mga personalidad dali kaayong mikondena kang Dr. hayden Kho.Pervert, Predator, bisan unsa na lang nga pulong sa pagsaway ang gibuhian sa mga politiko ug opisyal nga nahilambigit ning maong imbestigasyon batok kang Kho. Nahimo kining headlines sa mga balita sa mga radio, telebisyon ug mga pamantalaan sulod sa pipila na kaadlaw ug daw wala pa gayoy plano nga moliwag sa ilang atensyon ang mga tigbalita gikan niini kay sayod silang nagpadyon nga init pa kaayo ang interes sa publiko sa maong skandalo. Ug tuod man natigayon ug nahingpit ang usa ka skandalo. Ug tingali labing dakong eskandalo ning tuiga. Dili lang tungod kay usa ka inila kaayong sexy star ang nahilambigit kundili tungod kay sahi sa ubang mga sex scandal diin wala moangkon, o nagpanuko pag-angkon ang nahilambigit, dinhi atubangan gyod sa maukitong mga mata sa publiko naghilak nga miangkon si Katrina Halili ug mopasaka pa gayod ug sumbong isip biktima.

Dili ko gustong mohimog personal nga komentaryo ning maong isyu base pa man nuon inay makatin-aw makasamot pa hinuon sa kaguliyang ug makatampo na hinuon sa tumong sa mga tawo nga nagpaluyo aron mahimo kining usa ka nasodnong scandalo. Apan tungod lagi kay pagkakaron usa na man kini ka kamatouran ug suliran nga kinahanglang atubangon sa atong katilingban ilabi niini panahon sa modernong teknolohiya nga halos madayag na sa mga kiat nga mga mata bisan ang labing mga tinago ug pribadong binuhatan sa tawo, dinhi ning lindog sulayan natog batbat ang mga kahimtang ug implikasyon niini diha sa balaod. Ug sulayan natog tubag mga pangutana nga mahimong motumaw diha sa pagtuki ning maong isyu. May balaod ba nga mahimong sukaranan aro mataral ug mapabilanggo si Dr. Kho kun mamatud-an nga siya gayod ang hinungdan nga nahimo ug mikalat ang maong video. Duna bay balaod nga nagsilot ning mga buhat sa pagkuhag hulagway o video sa mga pribadong kahilihokan lakip na ang pakighilawas sa mga managhigugmaay. Unsa may mahimo diha sa balaod sa mga biktima ning maong binuhatan.

Una sa tanan atong klarohon nga ang atong mga balaod nagkulang pa gayod diha sa pagsumpo ug pagsilot niining maong mga matang sa kalapasan. Gani hangtod pagkakaron wala pa gayoy tin-aw nga lagda sa bisan unsang balaod sa atong nasod nga nagsilot isip krimen niining mga buhat sa pagpamoso. Isip manlalaban makapila na ko makasinati sa mga sumbong sa mga kliente nga biktima niining maong buhat nga gustong mopasakag kaso batok sa mga tawong ilang nasakpang nanglili sa ilang hubo nga mga lawas sa ilang pagpangligo, pag-ilis ug bisan pagkatulog. Gitin-aw ko kanila nga wala gayod hangtod pagkakaron kitay balaod nga nagsilot niini. Kay batakan baya nga doktrina sa atong pamalaod nga ang usa ka buhat dili gayod mahimong ilhon nga krimen hangtod nga dunay balaod nga nagsilot niini isip usa ka krimen. Bugtong sibil nga kaso lamang ang mahimong gamiton batok ning maong buhat. Ug sayod kita unsa ka gasto, langan, ug purehisyo ang usa ka kasong sibil, labi nga kalagmitan dili gayod angay dugangan ang purehisyo sa mga biktima kay sagad kining mga tawo nga mihimo niining maong bisyo wala man poy mga kangho, ug wala gihapoy makuha gikan kanila bisan pa kun makakuha ug desisyon sa kasong sibil pagpapabayad ug danyos.Ug tuod man midahan ug wala gayoy nakasohan niining maong mga tawo nga mihimo ning maong mga binuhatan.

Mao usab kini ang kahimtang diha sa balaod sa mga buhat sa pagkuhag hulaway o video sa pakigromansa o pakighilawas o mga pribadong kalihokan sa usa ka tawo o mga tawo. Ug bisan ang pagsabwag niini sa publiko sama sa pagbutang niini diha sa mga publikong dapit, o bisan sa internet wala pa gihapon hangtod pagkakaron ilhang krimen sa atong mga balaod. Tinuod naa kitay Anti-wiretapping Law nga nagsilot sa mga buhat sa pagamit ug tape recorder o kahimanan aron paminawon ug irekord ang mga pribadong pagestoryahay ug komunikasyon apan diha lamang kini taman dinha. Pagsilot sa pagpaminaw ug pagrekord sa mga madungog nga sinultihay ug komunikasyon ug wala kini maglakip sa pagkuhag hulagway o video.

Ug balik sa eskandalo tali ni Katrina Halili ug Dr. Kho, kun mapamatud-an nga si Dr Kho gayod ang responsible sa pagkuha sa maong video ug walay kasayoran ug pagtugot niini sa Katrina Halili, ug nga siya usab ang mihimo sa pagsabwag niini sa internet. Wala pay klarong balaod nga basehan aron siya silotan, ipabilanggo o pamultahon. Tingali mahimo siyang kasohan aron bahason ang iyang lisensya pagkadoktor base sa mga lagda sa Medical Act of 1959 nga naglatid sa mga tamdanan sa maayong kinabuhi ug pagamit sa propesyon sa mga mananambal ug nagdili kanila sa pagpakiglambigit sa mga immoral nga buhat. Tingali mahimo siyang pasakaan ug sumbong sibil ug pabayron ug danyos tungod sa iyang daotan nga buhat ug pag-abuso ug pagladlad sa kaulawaon sa walay kalibotan nga hinigugma . Apan kanus-a pa kini mahuman ug mahukman. Pila pa ka laing biktima ang mag-antos sa kauwawon .

Maayo ang mga lakang sa Kongreso sa pagpasar ug balaod aron mahimo na gyong krimen ug masilotan kining mga buhat nga nahilambigit sa bisyo ug daotang buhat sa pagpanamastamas sa pribadong katungod mga tawo ilabi na ang kababayen-an. Angay na gayod kining mahimong krimen ug masilotan ilabi na sa kamoderno ug kaluhag sa tekonolohiya pagkakaron nga sayon ra kaayong maabusahan ug magamit nga kahimanan ning maong binuhatan.

Apan mapasar kining maong balaod.Mahimo mang krimen kining maong mga binuhatan ug mapahamtangan ug taas nga silot pagkabilanggo. Bisan pag ilhon nang kriminal kining mga tawong nahilambigit niining maong buhat, kun ang atong kagamhanan ug katilingban magpabilin magtugot ug mokonsente ning daw kultura sa pagkamapahimuslanon, kalaw-ay, ug kaluhag sa moralidad sa atong katilingban gipangunahan mismo sa mga lider, ug artista nga atong gihangad ug giilang modelo sa kinabuhi magpabilin suliran ug dili gayod masumpo kining maong binuhatan,

Ang maong kahimtang mao ang tinuod nga suliran, ug dili si Dr. Kho nga usa lang ka sangpotanan ug posibleng biktima lang gihapon ning maong katilingbanong kasaypanan.

Legal Information

Pangutana: Asa ipasaka ang kasong administratibo batok sa usa ka Doktor nga nakahimog sayop sa iyang pagpanambal?

Tubag: Ang mga kasong administratibo nga nagtumong sa pagbahas sa lisensya sa usa ka mananambal mahimong ipasaka ngadto sa Professional Regulations Commission ( Board of Medicine) . Human sa imbestigasyon kun mamatud-an nga sad-an ang maong ahensya may gahom sa paghukom kun bawion ba ang lisensya nga gihatag ngadto sa maong doctor aron mohimo ug pagpanambal.

MARITAL INFEDILITY

2009-06-20T14:37:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN
By:
Atty. Ver Quimco

MARITAL INFEDILITY

May kaso bang mapasaka ang asawa batok sa iyang bana nga nagluib kaniya apan wala kini makig-ipon ug walay pruyba nga nakighilawas gyod kini sa laing babaye? Usa kini sa mga pangutana sa usa ka sulat alang ning atong lindog gikan sa usa ka asawang misumbong sa pagpamaye sa iyang bana ug nangayog tambag nga legal sa iyang suliran.
Ang maong sulat nagkanayon:

Dear Atty. Ver Quimco:
Maayong adlaw kanimo ug sa tanang mga magbabasa sa bisaya. Misulat ko kanimo pamasin nga ning imong lindog dinhi sa bisaya makaplagan ko ang katin-awan ning akong suliran. Kapin na sa 20 katuig ang akong kaminyoon, uban sa akong bana. Gani dagko na man ang among mga anak. Kanhi malinawon kaayo ang among pamuyo, bisan gamay ra ang among kinitaan. Ug bisan walay klarong pangita ang akong bana, ug akong public school teacher man lang napatungha namo ang among mga anak ug pipila kanila nakahuman ug nakatrabaho na.
Nagsugod ning among suliran human mabuang kining akong bana ning usa ka babayeng bulag sa bana ug duna nay mga anak nga silingan ra pod namo. Nasakpan nako nga diay naghatag ug dakong kantidad ang akong bana ngadto niya ug gani mao pa ang mipalit ug materyales pag-ayo sa guba na nilang balay. Akong gipadala ug txt message ang babaye ug gihangyo nga undangon na ang daotan niyang relasyon sa akong bana.

Nagubot karog samot ang among pamuyo kay gipatawag na man hinuon ko sa kapitan ning maong babaye, ug nasuko na man hinuon ang akong bana kanako. Giingnan ko niya nga manestigos siya pabor sa babaye. Maong karon akong nahunahunaan nga mopasaka na lag sumbong batok sa akong bana ug sa babaye. Apan daghan gaingon nako nga dili kuno matigayon ang akong sumbong kay wala man koy pruyba nga nakighilawas gyod sila ug wala pod sila mag-ipon.

Palihug tubaga ning akong pangutana Atty. Ver.Duna ba koy sumbong nga mapasaka batok sa akong bana ug ning maong babaye. Madutlan kaha ko sa kaso ning maong babaye nga nia ron sa barangay.

Salamat kaayo sa imong pagsalig.

Imong magbabasa:
Mary

Salamat Mary sa imong pagsalig.

Sa una mong pangutana kun duna ka bay kaso nga mapasaka batok ning imong bana ug ning babaye nga matod mo iyang gikarelasyon mahimong magamit ang mga lagda sa Republic Act 9262 kun Anti-violence Against Women and their Children Act. Sahi man god sa karaan ug naandan nga mga lagda sa Revised Penal Code lisod kaayong ipasaka ang kasong kriminal batok sa usa ka bana sa panahon nga magluib siya sa iyang kaminyoon. Bisan pa kun dunay ebidensya sa pagpakighilawas, ug pakigrelasyon seksual sa lain, dili kini igo nga sukaranan aron siya kasohan sa krimen nga gitawag ug concubinage( pagluib sa bana). Kinahanglan gyod nga dunay pruyba nga gidala sa bana ang iyang babaye sa ilang pinuy-anan sa iyang asawa, o nakighilawas siya niini sa eskandalo nga kahimtang, o bien nakigpuyo gyod siya niini sa laing dapit o pinuy-anan. Kun wala ang usa ning maong tulo ka kahimtang, wala gyoy kaso nga matigayon batok sa bana, bisan adlaw-adlaw pa siyang magluib ug makigrelasyon sa laing babaye.
Apan lahi na karon kay base sa mga lagda sa Republic Act 9262 duna nay bag-ong ikrimen nga gitawag ug Psychological Abuse through marital infidelity. Pinaagi ning maong balaod ang pagluib o pagpamabaye sa usa ka bana nga misangpot sa kaguol, kosemisyon ug kasakit sa buot sa usa ka asawa mahimo nang sukaranan aron siya pasakaan ning maong kasong kriminal. Taas ra ba ang silot nga gipahamtang niini. Hangtod 12 ka tuig sa prision mayor ang gipahamtang sa balaod. Ug wala na kinahanglana ang mga pruyba sa Revised Penal Code nga nanginahanglan pa nga dal-on sa pinuy-anan ang babaye, o makighilawas kaniya ang bana sa eskandalo nga kahimtang, o makigpuyo gyod sa iyang babaye ang nagluib nga bana. Igo na nga dunay pruyba nga momatuod nga nakigrelasyon gayod ang bana sa laing babaye, ug nga kini gikasakit pag-ayo sa asawa nga mosangpot sa gitawag nga psychological violence.
Sa laktod nga pagkasulti mas sayon na karon nga kasohan ang usa ka bana nga nagluib sa kaminyoon tungod sa Republic Act 9262 ug mas dako na ang silot kun mapamatud-an ang mao niyang pagluib human sa husay sa hukmanan. Maong sa kahimtang ni Mary mahimo niyang magamit ang maong balaod kun gikasakit gyod niya ang gihimo sa iyang bana. Mahimong modangop siya sa labing duol nga buhatan sa DSWD aron matabangan siya pagpasaka sa maong sumbong.
Hinuon dili maayong magdalidali. Una sa tanan si Mary ang unang nasayod kun angay ba niyang gamiton kining maong balaod batok sa iyang bana. Ang pagpasaka ba ug kaso , ang pagpabilanggo ba sa iyang bana sulbad ning iyang suliran. Basin pa kaha hinuon nga ang pagpasaka niya niini mobunga lang ug dugang suliran ug magdala na hinuon ug hingpit nga kaungkagan sa ilang kaminyoon. Kay dili sa tanang panahon mahimong sulbad ang pagpasaka ug kaso.
Tingali mas maayong mahatagan ug mas luag nga kahigayonan ang pagdayganay ug komunikasyon tali kang Mary uban sa iyang bana, ug nining babaye nga gikarelasyon niini. Ang pag-atubangay nila sa barangay, ug uban pang mga pamaagi sa malinawong paghisgot ug dialogo basin magbunga ug mas dali nga kahigayonan aron masulbad kining maong suliran ni Mary ug sa iyang bana.

Legal Information

Pangutana: Mahimo bang makasohan ug makonbikto sa kasong defamation ang usa ka tawo nga mipasangil ug mihimog makaulaw nga pulong batok sa laing tawo sa dapit nga sila rang duha ug walay lain nakadungog ?

Tubag: Dili. Sa mga kaso sa oral defamation o libel gikahanglan gyod nga dunay laing tawo nga nakabati sa maong pakaulaw sa dihang gipamahayag kini. Bisan unsa ka malisyoso o makauulaw ang pamahayag kun walay laing tawo nga nakadungog gawas sa gitumong niini walay krimen nga defamation nga nahimo.

ANG KAPUSLANAN SA PARAFFIN TEST

2009-05-02T15:37:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

ANG KAPUSLANAN SA PARAFFIN TEST

Sa nabaniog kaayong balita sa kamatayon sa asawa ni magsisibya ug kanhi kongresman Ted Failon, ingon man ang kontrobersya sa binurukinto nga pagimbestigar ug pagdakop sa iyang mga katabang, nahisgotan ang pamaagi sa imbestigasyon nga gitawag ug paraffin test. Matod pa sa gihimo nga paraffin test sa kapolisan ngadto kang Ted Failon ingon man sa namatay niyang asawa parehong negatibo ang resulta. Ning atong lindog atong hisgotan unsa gayod kining paraffin test ug unsay kapuslanan niini sa imbestigasyon.

Ang paraffin test usa ka pamaagi sa imbestigasyon nga nagtumong sa pagsuta kun ang usa ka tawo nakapabuto ba o wala sa usa ka pusil o armas de fuego. Ning maong pamaagi ihidhid sa panit ang gitawag ug liquefied paraffin wax, aron molugwa gikan sa mga lungag sa panit nga agianan ug singot o pores ang mga elemento sa pulbora nga molagsik sa panahon nga mobuto ang usa ka pusil. Unya kun molutaw ang mga bughaw nga puntik ibabaw niini kini maoy timailhan sa mga nitrates nga milugwa ug sa posibilidad nga nakapaboto gayod ang suspetsado o ang tawo nga gipailalom sa maong test . Kini ipresenta sa hukmanan sa usa ka technician nga modrawing ug mohulagway sa maong mga bughaw nga puntik nga molakra sa gihidhid nga paraffin wax sa panit.

Apan bisan kun maoy na kini ang naandan ug gihimo halos sa tanang mga imbestigasyon sa mga krimen gigamit ang usa ka armas de fuego, halos nabiyaan na sa kapanahonan kini maong pamaagi. Ug kini wala na gyoy dakong gibug-aton sa ebidensya. Gani halos singkuwenta na ka tuig kanhi didto sa Amerika nakuwestion na kining maong pamaagi. Atubangan sa Warren Commission nga nag-imbestigar niadtong pagpatay kang kanhi Presidente sa Amerika gimatuod sa usa ka ka eksperto sa Federal Bureau of Investigation nga dili gayod kasaligan ang resulta sa paraffin test. Sa pagsulay nga iyang gihimo sa paraffin test nga gihimo sa duha ka kamot sa 17 ka mga tawo nga gapaboto ug 38 calibre nga armas ginamit lang ang usa ka kamot nagpakita nga walo sa maong 17 ka mga tawo nga nagpaboto negatibo ang resulta, o walay nakita nitrates and ilang duha ka mga kamot. Ang resulta sa laing tulo sa maong mga tawo nga gisulayan nagpakita nga negatibo diha sa kamot nga ilang gigamit sa pagpaboto ug positibo hinuon ang kamot nga wala nila igunit sa rebolber nga ilang gipaboto. Ug laing upat sa maong mga tawo nga pakita sa resulta nga positibo ang duha nila ka mga kamot bisan usa lang nila ka kamot ang gigamit pagpaboto.

Ug bisan gani ang positibo nga resulta sa parafiin test dili usab mahimong basehan sa tino nga konklusion nga polbora gayod sa armas de fuego ang gigikanan sa nitrates nga makita diha sa paraffin test, kay ang maong mga elemento sa nitrates dili lamang magagikan sa polbura sa pusil, mahimong kini magagikan sa aso sa sigarilyo, mga polbora sa firecrackers,fertilizers ug bisan gani ang paghilam sa mga batong, mongos ug kining gitawag nga mga leguminous plants, mahimo gihapong hinungdan nga makabaton ug nitrates ang panit sa tawo nga mahimong positibo sa paraffin test.

Maong base niining maong mga pagtuon wala na gayod gamita ug saligi sa ubang mga nasod diha sa ilang mga imbestigasyon ang paraffin test. Ug mismo ang Korte Suprema sa atong nasod, sa daghan na kaayong mga desisyon niini mideklarar nga dili gayod kasaligan ang resulta sa paraffin test sa isyu kun nakapaboto ba o wala ug pusil ang tawo nga gisulayan niini. Gani niadtong nabaniog kaayong kaso nga murder batok kang Claudio Teehankee Jr, tungod sa pagpatay sa mga batan-on nga sila si Maureen Hultan ug kauban niining si Roland Chapman wala gyod tuhoi sa Korte Suprema ang pangulipas ni Teehankee Jr, ginamit ang resulta sa paraffin test nga nagpakita nga negatibo siya niini. Didto gimatuod usab sa eksperto nga ang mga nitrates sa polbura sa bala sa pusil dali ra kaayong makuha human paningta ang usa ka tawo o bisan sa kahimtang diin hugasan kini ug suka.

Maong base ning maong kasinatian wala na gayoy gibug-aton ang paraffin test diha atong mga hukmanan. Tingali mahimo lang kining pruyba nga nakuha ang mga nitrates gikan sa lawas sa usa ka tawo, apan kini wala mamatuod nga ang maong mga nitrates gikan sa polbura sa bala sa pusil, ug labaw na nga kini dili maghatag ug katinoan nga nakapaboto ba o wala ang usa ka tawo nga gipailalom sa maong test.

Ang kasinatian sa nabaniog na kaayong hitabo sa imbestigasyon sa kamatayon sa asawa ni Ted Failon naghulagway lang unsa pa gayod ka kinaraan ug walay alamag ang pamaagi sa atong mga imbestigador. Ug dili lang gani ang pagamit sa halos wala nay kapuslanan nga sistema sa paraffin test ang makita didto. Mismo ang palpak ug klaro kaayong supak sa balaod nga pagpangdakop ug pagpangimbestigar sa mga tawo sa panimalay ni Faelon naghulagway nga kun dili man masaligan ang sistema ug ang mga kahimanan sa imbestigasyon sa atong nasod, labaw pang walay alamag, ug dili kasaligan ang daghan sa atong mga imbestigador ug tigpatuman sa balaod.

Legal Information

Pangutana: Unsang matang sa buhatan ang Public Attorney’s Office;

Tubag: Ang Public Attorney’s Office mao ang ahensya sa kagamhanan ilalom sa Department of Justice nga nagtumong paghatag ug libreng serbisyong ngadto sa mga kabus ug sa mga tawo nga walay ikasarang pagbayad ug pribadong abogado. Kay buhatan man kini sa gobyerno wala gayoy balayronon ang si bisan kinsa nga tabangan sa mga abogado niini. Gawas sa mga nagsumbong sa mga kasong kriminal, ang si bisan kinsang kabus nga dunay bisan unsang kaso mahimong maduol ug mopahimulos sa libreng tabang legal sa maong buhatan.

DAKONG KRIMEN ANG PAGTUDLOG DAOTAN NGADTO SA MGA BATA.

2009-05-02T15:36:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

DAKONG KRIMEN ANG PAGTUDLOG DAOTAN NGADTO SA MGA BATA.

May tulubagon ba sa balaod ang usa ka tawo nga mosugo sa usa ka bata nga mohimog krimen?. Pangutana kini sa usa sa atong mga magbabasa kinsa mipadala ug sulat aron matubag ang maong pangutana dinhi mismo ning atong lindog. Sa sulat nga iyang gipadala didto sa atong buhatan sa Call for Justice, ang mao natong magbabasa nagkanayon:

Dear Atty. Ver Quimco:

Molupyo ako sa usa sa mga barangay sa banika nga bahin dinhi sa Iligan ug kanunay gyod kung nagbasa ning imong lindog dinhi sa Bisaya. Nalipay kaayo ko niini Atty Ver kay ang imong lindog ako man pod nga mapaambit ug mapabasa sa among mga silingan dinhi. Ug sila nahimuot usab pag-ayo kay daghan kaayog silag nahibaw-an sa mga punto sa balaod ug sa mga kamatouran sa atong katilingban.

Misulat ko kanimo kay gusto kung matin-awan sa suliran nga ako na gyong kaugalingon. Pipila na ka bulan dunay batanh lalake nga 16 anyos nga akong gipapuyo dinhi sa amo kay milayas gikan sa ilang panimalay. Giapas siya sa iyang amahan hangtod nga ang iyang amahan ako na pong nakonbinsir nga dinhi na lang pod mopuyo sa amo kay aron makatabang pagpanguma aron mabuhi pod siya ug ang iyang anak nga ako na pong giisip nga akong kaugalingong anak.

Nagsugod kining akong suliran Atty. sa dihang gisumbong kanako ning maong bata nga ang among Purok President nga silingan nako misulay ug konbinsir kaniya ug misugo kaniya nga mangawat ug mga butang dinhi sa among panimalay. Maayo na lang gani nga wala gayod magpatuo kining bataa, ug misumbong hinuon kanako. Natingala kaayo ko kun unsay kasuko ning maong Purok President dinhi kanako nga nakahimo man siya sa ingon. Walay bale kanako Atty Ver, kay wala man gyod mahinayong ang iyang gisugo, apan ako naluoy sa bata kay kanunay ra gihapon niyang makaestorya ug misumbong kanako nga padayon niya kining gihulhogan nga mangawat sa akong mga butang.

Tungod niini nakahukom ko nga masumpo kining iyang dili maayong buhat. Dili ko gusto nga magkaaway kami maong gusto kung ipaagi kining tanan sa balaod, ug gusto ko nga una sa tanan masayod kun unsa gayoy balaod. Tinuod bisan kinsa kanato makaingon gyod nga daotan ang iyang gihimo ngadto sa bata, apan kun kini daotan duna bay balaod nga nagsilot niini. Kun duna man unsa may iyang silot? Ug unsa may akong buhaton.

Salamat daan sa imong pagtagad .

Imong magbabasa:

Mr. Ramos.

Salamat kaayo Mr. Ramos sa imong pagsalig ning atong lindog ug sa Bisaya. Ang bisan unsang buhat sa pagpahimulos sa linghod panglawas ug pangisip sa usa ka bata usa ka krimen. Ug dayag na lang nga ang pagtudlo ug krimen u gang pagsugo sa usa ka bata nga mohimo ug krimen lakip ning maong mga krimen. Kini nakahan-ay sa mga krimen nga gitawag ug Chid Abuse nga gisilotan sa Republic Act 7610 , Kun Child Abuse Act.

Taas kaayo ang silot nga gipahamtang ning maong balaod kun mapamatud-an ang kasal-anan sa sinumbong didto sa hukmanan. Mahimong moabot sa 20 ka tuig sa reclusion temporal ang mahiagoman sa sinumbong kun Makita siyang sad-an sa hukmanan. Ingon niana ka higpit ang balaod batok sa bisan unsang buhat sa pag-abuso ug pagbinuang sa linghod nga lawas ug panghunahuna sa usa ka bata. Base sa maong balaod ang mga batan-on nga wala pa motangkod ug 18 anyos ang pangedaron giila pang mga bata ang bisan unsang matang sa pag-abuso ug pagphimulos sa ilang lawas ug panghunahuna giila sa balaod isip krimen nga Child Abuse.

Kun gusto mo gayong ipasaka kining maong sumbong, mahimong modangop ka sa buhata sa Department of Social Welfare and Development sa inyong dapit aron isumbong ang maong hitabo dala ang maong bata. Sila na unya ang mohimog case study, ug dugang imbestigasyon uban sa mga autoridad ug kun makita nila ang pruyba sa maong krimen sila na ang mobarog uban sa maong bata aron mopasaka sa kaso nga Child Abuse.

Hinuon mahimo usab nga sa dili pa nimo himoon kining maong mga lakang atubangon nimo sa mabugnawon nga paagi ang maong Purok President aron madungog pod ang iyang bahin. Gani mas maayo nga imo pod siyang mapatawag sa inyong barangay aron didto magkadayganay kamo sa hinigala nga paagi. Basin pa man ug nagkulang lang siya sa tukmang kasayoran sa balaod, o nagkulang lang ang iyang kahimatngon sa iyang kaakohan isip usa ka maayong silingan ug lider sa inyong Purok.

Hinuon kun gusto nimo, ug sa kahimtang nga imong gituhoan nga angay gyod siyang manubag sa silot sa balaod imo ang tanang katungod uban sa bata, uban sa pag-abag sa amahan niini nga matod mo naa na usab nagpuyo sa imong panimalay ang pagdangop sa DSWD aron kamo matabangan nga maimbestigar ug mapasaka ang kasong Child Abuse batok sa mao ninyong Purok President.

Ang labing mahinungdanon niining tanan mao nga ang pagtinahuray ug pagsunod sa balaod kanunay gayod untang tamdan diha sa inyong komunidad, sama nga ang pagtahod sa tanan kinahanglan himoon bisan pa man ngadto sa mga inosenteng kabataan nga sama kanato mga tawo usab ug may dignidad.

Gani mismo si Kristo sa balaang kasulatan higpit kaayong mibaod nga ang si bisan kinsang tawo nga makaangin sa mga inosenteng kabataan maayo pang batobatoan ug iampo sa dagat.

Legal Information

Pangutana: Unsay kaso nga mahimong ipasaka batok sa usa ka tawo nga miputol sa usa ka hose sa tubig nga gigamit sa ilang komunidad ug milatas sa usa ka public land?

Tubag: Mahimong ipasaka batok sa maong tawo ang krimen nga gitawag ug Malicious Mischief. Ang Malicious Mischief mao ang krimen nga mahimo diha sa pagpangguba sa mga butang sa laing tawo tungod sa bisan unsang daotan nga tumong. Unom ka bulan sa labing taas ang silot nga gipahamtang niini sa balaod.

SILANG MGA BAR TOPNOTCHERS

2009-05-02T15:35:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty.Ver Quimco

SILANG MGA BAR TOPNOTCHERS

Laing hut-ong sa mga bag-ong abogado ang nadugang sa listahan sa mga manlalaban sa atong nasod. 1,310 ka mga malamposong graduado sa balaod ang mipasar sa 2008 Bar examinations. Ang maong gidaghanon mokabat ug kapin 20 porsinto sa 6,364 ka mga graduado sa balaod nga mikuha sa maong pasulit. Usa kini ka butang nga tin-aw nga gikalipay sa liboan nga mga kabanay ug higala sa maong mga bag-ong abogado.

Apan kun unsa ka dako ang garbo ug kalipay niadtong nakapasar ,dayag nga mas dako pa ang kalipay nga gibati niadtong mas may palad ug abilidad nga nahimong mga bar topnotchers. Gani kaming mga professor ingon man ang among mga estudyante dinhi sa MSU College of Law extensikon sa MSU IIT sa Iligan City misuliyaw man gani sa balita nga usa sa among mga estudyante ug produkto dinhi nga si Mylene Amerol Macumbal ang pinalanggang asawa ni Judge Arassad Macumbal nahimong 2^nd placer sa maong bar examination ug halos pugnit lang ang gamay kaayong puntos nga labaw sa 1^st placer kaniya. Una kining hitabo nga ingon niini ka taas nga dungog sa usa ka bar examinee ang nakuha dinhing dapita ug mismo sa usa pa gayod ka local nga tulunghaan sa balaod. Mosugot silag sa dili Atty. Mylene A. Macumbal ug ang tulunghaan sa balaod sa MSU-IIT extension nakakulit nag usa ka titik sa kasaysayan sa bar examinations sa atong nasod.

Sa kapin na sa usa ka gatos ka higayon nga gipahigayon ang bar examinations sa atong nasod , kapin na usa sa gatos ang mga bar topnotchers , ug laing gatosan ka mga banggiitang mga abogado nga nakamarkag dakong puntos ug nahatalay sa top ten sa matag bar examinations isip mga bar topnotchers usab. Ang ilang pagkabartopcher nahimong dako kaayong puhonan aron sila magmalamposon dili lamang sa ilang propesyon kundili usab sa ubang mga wanang sa paningkamot nga ilang gisudlan. Gani daghan kanila nahimong mga inilang mga lider sa nasod ug sa mga komunidad nga ilang gipuy-an. Sa atong nasod lang daan, tulo sa mga nahimong Presidente sa atong nasod parehong mga bartopnothers.

Apan gikan niining mga palaran ug maalamong hut-ong sa mga abogado, naa pa gyoy pipila kang kansang mga bituon mas misanag pag-ayo tungod kay nahimong makasaysayon ang mga kahimtang diin ilang nakab-ot ang dungog sa pagkabar topnotcher. Ug alang kanako nag-una kanila ang mosunod nga mga inilang mga abogado:

1. Si kanhi Senador Jose Diokno: Wala makahuman sa kurso sa abogasiya. 2^nd year pa lang siya sa dihang gipul-an siyag tungha ug mihangyo na lang sa Korte Suprema nga tugotan nga mokuha sa bar examinations. Ug nahimo siyang no.1 bar nothcer sa 1944 bar examinations , uban ni kanhi senador Jovito Salonga nga pareha kaniya ug puntos;

2. Si kanhi Presidente Marcos nga sa kasaysayan maoy bugtong bar examinee nga gipailalom sa usa ka oral re examination. Diin ang tanan nga mga membro sa Korte Suprema nagtigom gayod sa usa ka en banc session aron linawas nga mosukitsukit sa mga pangutana ngadto kang Marcos kay agrabyado sila sa daghan kaayong subject nga naperfect ang score ni Marcos;

3. Si kanhi Supreme Court associate justice Florenz Regalado nga maoy giila nga nakaangkon ug labing taas nga score nga mokabat ug 96.7 niadtong bar examinations sa 1954;

4. Si kanhi Senador Tecla San Andres Ziga nga giila nga labing unang babaye nga bar topnotcher. Siya ang 1^st placer sa 1930 Bar examinations;

5. Si kanhi Presidente Diosdado Macapagal, si kanhi Presidente Manuel Roxas parehong mga 1^st place bar topntochers samtang ang mindanawnon nga si kanhi bise Presidente Emmanuel Pelaez usa usab ka bar topnotcher.

Daghan pa kaayong mga sikat ug makasaysayong mga bartopnothchers nga wala nato mahisgott ug samtang nagtuyok pa ang kasaysayan daghan pang mosubang aron sublion kundili palabwan pa ang talagsaong kalamposan nga ilang nahimo.

Dako kaayong dungog ug pribilihiyo ang pagkatopnotcher sa bar examinations. Pangandoy kini sa daghang mga batan-on ug tinun-an sa balaod. Apan sa atong nasod , wala na kinahanglana ang mga bar topnothcer aron mapabarog ang tinuod nga katarongan ug hustisya. Gani sobra na kaayo ang kapin na sa 40 mil ka mga abogado kun unta magamit lang sa insaktong paagi ang ilang propesyon. Kun unta bisan gamay lang nga tipik sa ilang gidaghananon ang magmatinud-anon sa pagtuman sa ilang panumpa sa pagpanglaban. Ang paglaban sa hustisya, ang pag-alagad sa katilingban, ang paghimo sa balaod isip lig-ong instrumento sa kausaban ug kalingkawasan batok sa tanang matang sa pagpahimulos ug panaugdaug sa atong katilingban.

Subli natong gipahilipayan ang bag-ong hut-ong sa mga abogado ug labi na ang mga topnotchers sa 2008 Bar examinations. Makadugang unta sila sa gamayng hut-ong sa mga manlalaban nga misanong gayod sa matuod nga mando sa propesyon diha sa paglaban , dili sa pagtabon sa kamatouran, diha sa pagpanalipod, dili sa pagyatak sa hustisya.

Legal Information

Pangutana: Makapila mahimong mosubli pagkuha sa bar examinations human maflunk o mahagbong ang usa ka examinee?

Tubag: Base sa mga tamdanan nga gipakanaug sa Korte Suprema ang usa ka graduado sa kurso sa balaod gitugotan lang sa lima ka hugna sa pagtake sa bar examinations. Human sa tulo ka kapakyasan dili siya tugotan nga motake sa ikaupat nga higayon hangtod nga motungha siyag balik sa fourth year sa College of law ug motake sa mga review subject. Kun dili gyod siya makapasar human sa lima ka hugna sa pagtake dili na gyod siya tugotan pa nga motake sa bar exams.

PANALIPDI ANG MGA KABUS. PANALIPDI ANG BALAOD.

2009-05-02T15:34:00.000-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni:

Atty. Ver Quimco

PANALIPDI ANG MGA KABUS. PANALIPDI ANG BALAOD.

Sa iyang pambukas nga pakigpulong didto sa 12^th IBP National Convention of Lawyers, si Chief Justice Renato Puno mipalanog sa usa ka bug-at kaayong hagit sa mga abogado sa atong kapanahonanan karon. Ang pagbarog uban sa mga kabus batok sa tanang matang sa pagpahimulos ug pagpanaug-daug. Ang pagpanalipod sa gahom sa balaod batok sa mga pagtuis ug pagtampalas sa hustisya.

Kalipay nato nga nakahigayon pagtambong ug nahimong usa sa kapin kun kulang 2,300 ka mga abogado sa tibuok nasod nga mitambong sa maong panagtigom nga gipahigayon didto sa Bacolod City niadtong Marso 26, ngadto sa 27. Ug didto atong gikahimamat ang ubay ubay na natong mga higala ug kaila, ingon man gikaila pa lang nga mga igsoong abogado sa nagkalainlaing dapit sa nasod. Gani nadasig kaayo kita sa timbaya sa pipila sa atong mga kaubang abogado, usa kanila si Atty.Benjamin Galindo sa Misamis Occidental nga miingon nga dili gyod siya mosipyat pagpalit sa senemanang hulad sa Bisaya aron lang mabasa kining atong lindog. Gikauban niya didto ang daghan pa kaayong mga abogado sa Misamis Occidental pinangulohan ni Atty. Rudy Pactolin, ang ilang IBP Chapter President, ingon man usab sa akong dekano sa tulunghaan sa balaod nga akong giisip isip ikaduhang amahan, si retired Judge Ceferino T. Ong.

Makapahinuklog ang mga pamahayag ni Chief Justice Renato Puno. Ug klaro nga kini haom kaayo sa mga panghitabo sa atong nasod pagkakaron. Kinsa pa man tuod ang nagagunit sa labing dakong kaakohan aron panalipdan ang walay ikasukol ug gipahimuslang katawhan, dili ba mismo ang mga manlalaban. Dili ba sila man ang misaad niini diha sa ilang panumpa sa propesyon o lawyers oath, ug kini usa sa mga nag-unang mga kamandoan diha sa Code of Professional Responsibility sa mga abogado. Angay lang ug kinahanglan gayod kining himoon.

Usa ka bantogang magsusulat sa Englatiera nga si Oliver Godsmith makausa namahayag –“ Laws Grinds the Poor. The Rich Rules the Law” Kini makita sa hulagway sa hustisya sa atong nasod. Sa kadaghan na kaayo sa atong mga balaod. Sa nagtumpi tumpi na nga mga local nga mga ordinansa, ug mga kamandoan, ug resolusyon sa mga ahengsyang administratibo sa gobyerno kini wala gyod makahahatag ug kalainan sa kinabuhisa kinabag-ang kabus. Gimandoan man unta sa atong konstitusyon ang atong kagamhanan sa pagbaton sa baroganan nga gitawag ug Social Justice , ang baroganan sa paghatag ug mas dakong pagtagad niadtong mga kabus ug uyamot diha sa balaod ug pagpatuman niini apan wala kini mahitabo sa tinuod nga kahimtang. Kay bisan tuod ug daghan na kaayong mga balaod nga napasar sa kongreso alang sa mga kabus ug huyang nga mga sector sama sa mga urban poor, mamumuo, mag-uuma, mangingisda, lumad, kababayen-an, katigulangan , ug uban pang makaluoluoy nga hut-ong, wala gyod kini mahatagi ug katumananan. Kay mismo ang mga nagpatuman niini u gang mga tigdumala sa hustisya wala may kinasingkasing nga tumong nga hatagan kinig kinabuhi.

Maong samtang nagkadaghan ang balaod, nagkadaghan ang mga abogado, misamot hinuon ka daghan ang inhustisya, panaugdaug ug pagpahimulos. Ug daw halos wala nay tawo nga mosalig nga mapanalipdan siya sa balaod. Hinuon nagkadaghan ang mga tawo nga nawad-an nag paglaom ug pagsalig sa atong mga institusyon. Ug kini makita hulagway sa inadlaw-adlaw natong kasinatian. Sa laing bahin kini misangpot sa paghari sa pipila ka mga adunahan ug nagharing hut-ong. Sila man kadtong dunay salapi nga ikasuborno sa mga nagagunit sa balaod ug nagpatuman sa hustisya. Sila man kadtong dunay gahom ug koneksyon ibabaw sa mga tigpatuman sa balaod. Ug sa kadunot sa sistema, ug kakurakot sa atong mga ahensya sa kagamahan ug hustisya sayon ra kaayo nilang ipatigbabaw ang ilang gustong mahitabo bisan pa man sukwahi kini sa balaod. Samtang intawon ang kinabag-ang kabus maoy gilisod lisod ug sayon ra kaayong signiton sa gamay kaayong mga bikil, ug na maoy naglukdo sa gibug-aton sa mga palas-onon sa kagamhanan ug balaod nga gitungtungoan sa pipila mga mga adunahan ug gamhanan. Kining maong kahimtang mao ang milumpag sa tinuod nga kahulogan sa demokrasya nga mao ang paghari sa kabubut-on sa kinabag-an ug mayoriya sa katawhan.

Dili bag-o ang awhag ni Chief Justice Renato Puno ngadto sa mga abogado. Gani mao kini ang tinuod ug gipanumpa nga kaakohan sa usa ka abogado nga ilang gitun-an bisan pa sa ilang pagtungha sa balaod. Ako mismo kanunay nang nakadungog ning maong maymay sa niadtong bata pa kaayo ako sa akong amahan nga maoy nagdasig kanako aron maabogado. Apan sa 43,000 ka mga abogado karon sa atong nasod pipila lang kaha ang adunay kasingkasing aron himoon kining maong buluhaton? Pipila lang kaha ang andam mosakripisyo aron atimanon ang panginahanglan sa hustisya sa masang katawhan. Dili daotan ang maningil ug mahimong adunahan dinhi ning maong propesyon. Ang dili maayo mao nga diha sa pagpanginabuhi ug pagpangita ug tingusbawan pinaagi ning maong propesyon, daw nahikalimtan sa kinabag-ang mga abogado ang tinuod nilang buluhaton ug misyon. Ug matod pa ni Puno mas bug-at kining maong hagit pagkakaron nga hilabihan ka dako ang kalisdanan ug kagutom nga giatubang sa atong nasod ug sa tibuok kalibotan tungod ning nasinati nga global economic recession.

Ug labaw sa tanan ang kaakohan sa pagpanlipod sa mga kabus dili lamang iya sa mga abogado. Kaakohan kining nga kinahanglan tamdan natong tanan bisan unsa pa man ang atong propesyon, trabaho, negosyo ug hut-ong sa katilingban. Ang pag-unong sa kalisod ug pagpakig-uban sa mga timawa mahimo natong hatagan ug katumanan diha sa atong inadlaw-adlaw nga pagpakiglambigit sa atong mga igsoon. Ug kini mahimo diha sa pagtan-aw sa atong mga igsoon dili isip mga butang nga pahimuslan ug gamiton, kundili isip mga nawong ug representasyon sa atong Ginoong Hesus dinhi sa tawhanong kalibotan.

Kay sa madugayg sa madali. Sa gusto nato ug sa dili. Maabogado man kita o dili, bisan unsa man ang atong propesyon ug negosyo moabot gayod ang gutlo nga kita paninglan sa Diyos kun giunsa nato siya pagtagad ang labing kabus sa atong kaigsoonan

Makahuloganon unta ang atong pagpamalandong ug pagsinati sa Semana Santa.

Legal Information

Pangutana: Unsay kahulogan sa Social Justice;

Tubag: Ang social justice mao ang doktrina nga gimontar sa atong konstitusyon nga nagmando sa kagamhanan sa paghatag ug una ug labing dakong pagtagad sa mga kabus ug huyang nga hut-ong sa katilingban. Gihubad kini ni kanhi Presidente Ramon Magsaysay sa pag-ngon. Ang mga kabus kinahanglang adunahan diha sa balaod.

GOODBYE NICOLE!

2009-03-28T16:52:00.002-07:00

BALAOD UG KAMATOURAN
Ni:

Atty. Ver Quimco

GOODBYE NICOLE!

Niadtong miaging semana gikataho ang pagpakig-areglo sa biktima sa kasong Rape nga si Nicole ngadto sa sinumbong nga amerikanong Sundalo nga si Daniel Smith. Kini gimatuod mismo sa abogado ni Daniel Smith sa dihang mihimo siyag pormal nga pagpadayag ngadto sa Court of Appeals diin nakapending ang ilang apelar sa maong kaso. Dili lang kuno usa ka gatos ka libo ang nadawat ni Nicole kundili kantidad nga mokabat ug P200,000.00 ang tanan agig pagtuman sa kamandoan sa Regional Trial Court nga bayaran ang civil indemnity o danyos ngadto kang Nicole base sa desisyon niini nga nagkonbikto kang Smith.
Didto sa Court of Appeals gisubmite usab sa abogado ni Daniel Smith ang usa ka affidavit of retraction, pinanumpaang pamahayag nga nagbakwi sa iyang testimonio didto sa hukmanan nga maoy hinungdan sa pagkakonbikto ni Smith. Sa maong affidavit gipahamayag nga siya nagduda na kun rape ba gayod ang nahitabo kaniya ug ni Daniel Smith. Matod pa niya nga hubog kaayo siya niadtong gabhiona ug mahimong nahikalimot siya, o nakahimo siyag mga butang nga dili na angayan, o mahimong sila ni Daniel Smith nadala na sa tental sa kahigayonan.
Gawas niini pinaagi sa usa ka sulat nga gitunol sa inahan ni Nicole, iyang gitapos ang serbisyo sa iyang abogado nga si Atty. Evalyn Urzua, ug tungod niini dili na kini mahimong makabarog alang kaniya sa kaso. Milarga siya ngadto sa Estados Unidos aron makigminyo sa usa ka laing amerikano nga iyang nahimo na niyang hinigugma.
Kining maong balita migawas sa dihang init na kaayo ang siyagit sa mga nagpakabanang sector ug bisan pa sa mga magbabalaod nga irebisa ug estoryahan pagbalik sa Pilipinas ug Amerika ang Visiting Forces Agreement nga tin-aw kaayong nagpihig batok sa mga Pilipino. Ang kaso ni Nicole maoy naghulagway niining maong kahimtang. Nga bisan unsa pa diay ka dako sa krimen nga mahimo sa usa ka sundalong amerikano nga mianhi dinhi sa Pilipinas base sa VFA dili man gyod siya mapatubag sa silot sa balaod. Ug kini mao ang nahitabo kang Daniel Smith nga bisan kun dugay na kaayong nakonbikto, ug bisan duna nay mando ang Supreme Court wala gihapon mabilanggo ug naa giproteksyon kanunay sa embahada sa Amerika.
Tungod ning maong kalamboan sa kaso ni Smith, daghan na kaayong mitumaw nga pangutana. Kang Nicole ba gayod ang maong affidavit?. Kun iya man gawasnon ba niyang kabubut-on ang pagpirma niini, o nahaylo lang siya sa dakong kantidad nga gihanyag kaniya.? Tinuod ba nga Dosentos Mil pesos lang ang gibayad kaniya.? Dili ikalalis nga ang mao niyang affidavit ug ang iyang desisyon sa pagpapapha sa iyang abogado nga si Atty. Urzua maoy nahimong bugti sa maong kantidad.Ug dili usab ikalalis nga ang maong affidavit gihimo ang daan sa kampo ni Smith ug igo lang siyang gipapirma. Apan nganong mipima man siya niadto?. Human niya latasa ang daghan kaayong kalisdanan kanhi. Human niya atubanga ang hilabihan ka higanteng puwersa nga nagpaluyo kang Daniel Smith nga mao mismo ang kagamhanan sa nasod sa Amerika. Human niya barogi bisan pa ang mga piskal nga daw tua na hinuon modapig kang Smith didto sa husay sa Korte. Human sa tanan niyang sakripisyo ug sa daghan kaayong mga tawo nga miunong kaniya. Human sa malamposong pagbarog sa hukmanan nga maoy nakakabig sa simpatiya ug pagtahod sa katawhan ngadto kaniya ug sa mga Pilipina nga iyang girepresetahan. Human masugdi tungod sa iyang kaso ang pagtuki niini dako kaayong isyu sa pihig nga relasyon sa Pilipinas ug Amerika diha sa Visiting Forces Agreement. Mag-ing-ana siya sa dakong kasayon?
Apan ang balaod ug mga doktrinang gipakanaug sa Korte Suprema nga haom sa kahimtang sa kaso ni Nicole klaro ug lisod matuis. Ang usa ka affidavit of desistance kun affidavit of retraction, o ang bisan unsang pagbakwi sa panestigos human moatubang sa hukmanan ang usa ka testigos lisod nga tuhoan sa Korte. Sa mga pulong pa ni kanhi Senador Jovito Salonga nga giila nga usa sa mga labing batid nga abogado sa atong nasod, ang maong affidavit ni Nicole sama lag usa ka walay pulos nga papel o “scrap of paper”. Ug dili gyod makonsidera sa Court of Appeals pagkakaron. Unsaon man pagtuo niini sa Korte nga wala man gani kini mapresenta didto sa ubos nga hukmanan. Unsaon man paghatag ug gibug-aton niini karon sa Court of Appeals nga wala na man gani magpakita sa Nicole nga kinahanglan pang moatubang aron imatuod nga iya gayod ang maong affidavit base sa proseso sa husay. Ang maong kalamboan kun suhiran lang gayod ang tamdanan sa balaod dili makabakwi sa desisyon nga nagkonbikto kang Daniel Smith. Kani mas makapasamot pa kini kalig-on sa kaso batok kaniya kay ang pagpakig-areglo baya sa mga kasong kriminal mahimo mang ilhon nga pruyba sa kasal-anan. Ug ang paghatag ni Daniel Smith ngadto kang Nicole sa kantidad nga gihukom batok kaniya sa ubos nga hukmanan dili ba usa ka pag-uyon nga siya nakahimo gayod ug kasal-anan batok sa biktima?
Tinuod kun atong ibase sa balaod walay epekto ug dili gyod makabakwi kining affidavit of desistance ni Nicole nga giduso ni Daniel Smith ngadto sa Court of Appeals bisan unsa pay pamahayag nga sulod niini.Apan kana sa balaod lang. Ning kaso nga naa karon sa Court of Appeals sayod kita nga dili lang balaod ug ebidensya ang nahilambigit. Luyo ug nagpahipi niini ang dako kaayong puwersa ug mga interes sa gobyernong Pilipinas ug Amerika. Mga puwersa nga base sa balaod angay unta molaban sa makaluoluoyng biktima nga sama ni Nicole apan naa, daw nakigkonsabo na hinuon aron lang maseguro ang ilang mga dinagko nga mga politikanhong interes. Ug sa matang sa hustisya nga nia kanato makalaom kaha kita nga mopatigbabaw gyod ang balaod ug kamatouran diha karon sa Court of Appeals. Karon nga wala na si Nicole . Karon nga iya nang gipapha si Atty. Ursua, ug ang nahibilin mao na lang ang abogado sa sinumbong, ug ang gobyernong Arroyo mga prosecutors sa kagamhanan nga kaniadto pa lang mipadayag na nga wala nay interes ug kaikag nga mopadayon sa kaso.
Dili gayod makaapekto sa naapelar nga kaso kining pagbakwi ni Nicole human makonbikto si Daniel Smith kun subayon ang balaod. Apan sa matang sa hustisya ug kagamhanan nga nagdumala kanato karon, ang tanang butang mahimong himoon ug mahitabo subay man o supak sa balaod basta maalagaran lang ang gusto sa mga nagunit sa gahom!
Wala na si Nicole. Unta dili mahanaw uban kaniya ang hustisya nga kanhi iyang gipakigbisogan. .

Legal Information
Pangutana: Unsay kahulogan sa affidavit of desistance?
Tubag: Ang affidavit of desistance mao ang usa ka pinanumpaang pamahayag sa usa ka nagsumbong sa kaso nga nagpadayag nga dili na siya interesado ug mosibog na siya sa kaso. Sa dili pa masugdan pagpresentar ang ebidensya sa usa ka kasong kriminal mahimo kining basehan aron madismiss ang kaso. Apan kun natapos na ang husay, ilabi na kon nakonbikto o naapelar na ang kaso sama sa kaso ni Daniel Smith dili na kini mahatagan ug pagtagad.